Nauka

Controwersje wokół IDEAS NCBR: Ministrowie oskarżają, ale brak dowodów

2024-10-24

Autor: Agnieszka

Postępowanie związane z wyborem nowego prezesa IDEAS NCBR zakończyło się 25 września 2024 roku, kiedy na czoło ośrodka, zajmującego się sztuczną inteligencją i ekonomią cyfrową, został powołany nowy lider, Grzegorz Borowik. Jego poprzednik, prof. Piotr Sankowski, znany na całym świecie informatyk oraz profesor Matematyki na Uniwersytecie Warszawskim, budził w ostatnich miesiącach wiele kontrowersji, mimo że był postrzegany jako apolityczny ekspert.

Podczas gdy nowy zarząd twierdzi, że zmiana na stanowisku prezesa była konieczna z powodu wysokich strat ośrodka w 2023 roku, Ministerstwo Nauki, kierowane przez Dariusza Wieczorka, utrzymuje, że IDEAS NCBR miało straty o wartości prawie 29 milionów złotych. Eksperci zauważają jednak, że plany ośrodka jasno zakładały brak zysków w nadchodzących latach, co może sugerować, że wcześniejsze zarzuty są przesadzone.

Wiceminister nauki Maciej Gdula oskarżył Sankowskiego o nieprawidłowości, jednak reakcja społeczności była mieszana. W odpowiedzi na jego wpisy w mediach społecznościowych, wielu użytkowników przypomniało, że audyty powinny być przeprowadzane przed wprowadzeniem jakichkolwiek zmian w zarządzie, a nie po. Gdula szybko stał się obiektem krytyki, gdyż jego argumenty zostały szybko podważone przez internautów.

Dodatkowo, Gdula publicznie zapowiedział audyt, jednak 5 października 2024 roku zespół NCBR potwierdził, że nie ma żadnych dowodów na jego przeprowadzenie. W rzeczywistości, jak informuje "Gazeta Wyborcza", jedyny audyt, jaki był realizowany, miał miejsce w maju 2024 roku, a jego wyniki były pozytywne dla IDEAS NCBR.

Prof. Sankowski stanowczo zaprzeczył oskarżeniom Gduli, podkreślając, że jako lider instytucji zawsze działał w interesie ewentualnego rozwoju ośrodka. Powiedział: "Nie ma żadnego audytu, który by potwierdzał fałszywe oskarżenia. Działalność IDEAS NCBR była zawsze transparentna, a zmiany w zarządzie powinny odbywać się na podstawie merytorycznych przesłanek, a nie politycznych".

IDEAS NCBR, powołany w czasie rządów PiS, znajduje się na rozdrożu, gdyż nowe władze dostrzegają potrzebę przekształcenia go w Państwowy Instytut Badawczy. Zmiana kierownictwa wywołała burzę medialną, a przyszłość instytucji wciąż pozostaje niepewna.

Podczas, gdy rządzący starają się przedstawić nową strategię działania, wiele środowisk naukowych i publicznych domaga się przejrzystości i rzetelności w zarządzaniu funduszami badawczymi. Ta sytuacja może mieć daleko idące konsekwencje dla przyszłości badań w Polsce i wiarygodności instytucji badawczych w kraju.