W latach 2021-2022 Polska przekazała za darmo aż 12,8 miliona dawek szczepionek przeciw COVID-19. W 2023 roku odebraliśmy 2,7 miliona dawek szczepionki od firmy Moderna. Niestety, najprawdopodobniej zostały one wykorzystane lub częściowo zutylizowane, ponieważ nie oddaliśmy już żadnej partii szczepionek w tym roku.

Co ciekawe, żadnych dostaw nie odebraliśmy ani nie oddawaliśmy w bieżącym roku.

Jak podał poseł Płaczek, łączna wartość darmowych szczepionek wynosi około 1,3 miliarda złotych. Z darowizn skorzystały m.in. takie kraje jak Armenia, Bangladesz, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Egipt, Filipiny, Gruzja, Iran, Kenia, Kirgistan, Laos, Macedonia Północna, Rwanda, Serbia, Tajwan, Ukraina, Uzbekistan i Wietnam.

Jednak to nie koniec wydatków. Polska musiała ponieść dodatkowe koszty transportu, które wyniosły 3,6 miliona złotych. "To absurd! Kupiliśmy nadmiarowe, niepotrzebne dawki, a następnie jeszcze musieliśmy płacić za transport!" - komentuje poseł z Konfederacji.

Skąd te nadmiarowe ilości szczepionek? W latach 2020-2021, pod przewodnictwem Ursuli von der Leyen, Komisja Europejska podpisała umowy na zakup dużych ilości szczepionek z firmami farmaceutycznymi w imieniu krajów Unii Europejskiej. W ramach tych umów odblokowano aż 2,7 miliarda euro na zamówienia, które obejmowały ponad miliard dawek.

Komisja wyjaśnia, że decyzje dotyczące dostaw były podejmowane przez władze krajowe, a sama Komisja nie była zaangażowana w te procedury. Jednak to tłumaczenie wywołało zarzuty o konflikt interesów, ponieważ mąż Ursuli von der Leyen pracuje w spółce powiązanej z Pfizerem.

W 2021 roku europosłowie złożyli wniosek o ujawnienie dokumentów związanych z tymi umowami, aby zapewnić ochronę interesu publicznego. Komisja zgodziła się jednak na częściowy dostęp, wprowadzając redakcje w niektórych dokumentach w celu ochrony interesów handlowych.

Sytuacja jest dość kontrowersyjna, szczególnie biorąc pod uwagę doniesienia o SMS-ach wymienianych między von der Leyen a dyrektorem generalnym Pfizera Albertem Bourlą. Według tych informacji, do końca miało być sprowadzonych do 1,8 miliarda dawek szczepionki BioNTech/Pfizer, co mogłoby kosztować nawet 35 miliardów euro, gdyby umowa została w pełni zrealizowana.

Dodatkowo, w styczniu 2022 roku rzecznik praw obywatelskich UE oskarżył Komisję o niewłaściwe administrowanie sprawami i niezrealizowanie wniosku o ujawnienie wiadomości jako informacji publicznej. Komisja argumentowała, że nie przechowuje krótkotrwałych dokumentów.

Bez wątpienia sprawa ta rodzi wiele pytań i kontrowersji, a opinia publiczna domaga się większej przejrzystości w procesach podejmowania decyzji dotyczących zdrowia publicznego.