Zacofana infrastruktura hamuje zieloną transformację

W obliczu zmian zapowiedzianych przez Unię Europejską w zakresie odejścia od dostaw rosyjskich paliw kopalnych, kluczowym elementem staje się rozwój sieci energetycznych. Niezmodernizowane i archaiczne systemy przesyłowe stanowią poważną przeszkodę w pełnym wykorzystaniu potencjału odnawialnych źródeł energii (OZE) oraz przyspieszeniu dekarbonizacji gospodarki.

Autorzy nowego raportu wskazują, że obecne plany i cele operatorów są często oparte na przestarzałych założeniach i nie uwzględniają dynamicznego wzrostu OZE. Przykład awarii zasilania na Półwyspie Iberyjskim ukazuje, jak wielkie znaczenie ma modernizacja sieci dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego.

Czy Europa ma czas na zmiany?

Jeżeli zasady planowania i regulacje nie zostaną zaktualizowane, Europa może wpaść w pułapkę samospełniającej się przepowiedni. Gaz kopalny stanie się "niezbędny" jedynie dlatego, że operatorzy nigdy nie zainwestowali w system oparty na energii odnawialnej. Modernizacja jest więc niezbędna.

Obecnie aż 1700 GW projektów OZE w 16 krajach czeka na podłączenie do sieci. To trzy razy więcej, niż potrzeba do osiągnięcia celów klimatycznych UE na rok 2030. W 2024 roku w siedmiu krajach straty związane z niewykorzystaną energią odnawialną mogą wynieść aż 7,2 miliarda euro!

Czy operatorzy przegapiają szansę na zieloną przyszłość?

Tylko pięciu z 34 operatorów systemów przesyłowych rozważa możliwości pełnej transformacji w kierunku OZE do 2035 roku, mimo że wiele krajów wyznaczyło taki cel. Jak podkreślają eksperci, system energetyczny powinien być dostosowany do nowych realiów — przykładem może być Wielka Brytania, która oddzieliła zarządzanie siecią od działalności wytwórczej.

Warto także zaznaczyć, że zaledwie pięciu regulatorów energetycznych posiada w swoich obowiązkach prawnych zapisy dotyczące neutralności klimatycznej. To niewiele w porównaniu do aktualnych potrzeb.

Apel o nowe podejście do energetyki

Ekspertka ds. energii Julian Phillips z Beyond Fossil Fuels podkreśla, że Europa musi zdecydowanie zwiększyć inwestycje w infrastrukturę OZE. Rządy powinny jak najszybciej zlikwidować bariery utrudniające podłączenie odnawialnych źródeł energii do sieci. Wprowadzenie obowiązku klimatycznego dla operatorów i regulatorów pozwoli na podejmowanie długoterminowych decyzji, które zapewnią bezpieczeństwo energetyczne w przyszłości.

Tylko w ten sposób można uniezależnić się od importu paliw kopalnych, zredukować rachunki i zmniejszyć emisje, co jest niezbędne dla zdrowia naszej planety.