Według najnowszego raportu Europejskiego Trybunału Obrachunkowego (ETO), chociaż agencje medyczne Unii Europejskiej, takie jak Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) oraz Europejska Agencja Leków (EMA), poradziły sobie z kryzysem związanym z pandemią COVID-19, ich początkowe reakcje były zbyt wolne i nieadekwatne. Kontrolerzy wskazali, że początkowe podejście ECDC zakładało, iż wirus nie dotrze do UE, co okazało się błędne.

Decyzje dotyczące natychmiastowych działań zostały podjęte dopiero 12 marca 2020 roku, czyli trzy dni po pierwszym lockdownie w Włoszech. Opóźnienia dotyczyły także wydania wytycznych na temat noszenia maseczek i śledzenia kontaktów, które opublikowane zostały dopiero w drugiej połowie kwietnia 2020 roku, już w szczytowym momencie pierwszej fali pandemii. Niektóre państwa członkowskie zignorowały te zalecenia ECDC, co prowadziło do długotrwałych ograniczeń w podróżach.

Oprócz problemów z wczesnym reagowaniem, audytorzy zauważyli również niedociągnięcia w gromadzeniu danych dotyczących zachorowań. ECDC zaczęło zbierać te dane dopiero po wybuchu pandemii, jednak liczby te były uzależnione od strategii testowania w poszczególnych krajach. ETO zaleca korzystanie z bardziej wiarygodnych metod, takich jak analiza wirusa w ściekach, aby uzyskać prawdziwy obraz sytuacji epidemiologicznej.

Z drugiej strony, EMA szybko dostosowała swoje działania do kryzysu, kontaktując się z producentami szczepionek oraz starając się przyspieszyć procesy zatwierdzania nowych terapii. Niemniej jednak, nie udało jej się skutecznie promować badań klinicznych w UE.

Joao Leao z ETO podkreślił, że wszystkie agencje medyczne były przytłoczone skalą pandemii. Od tamtego czasu minęły cztery lata, a Unia Europejska stara się teraz wyeliminować luki ujawnione podczas kryzysu. Zmiany w unijnym prawodawstwie farmaceutycznym mają na celu przyspieszenie procesów wydawania pozwoleń na nowe leki.

Jednak ETO ostrzega, że struktura organizacyjna agencji medycznych UE stała się bardziej skomplikowana z powodu utworzenia Urzędu do spraw Gotowości i Reagowania na Stany Zagrożeń Zdrowia (HERA) w 2021 roku, co prowadzi do nakładania się kompetencji z ECDC. Współpraca między agencjami jest kluczowa, aby skutecznie reagować na przyszłe zagrożenia.

Podczas ostatniego posiedzenia parlamentu europejskiego, europoseł Adam Jarubas zwrócił uwagę, że UE musi być lepiej przygotowana do niezależnej oceny zagrożeń. Wnioski z pandemii COVID-19 mogą okazać się kluczowe dla przyszłych strategii zdrowotnych, aby uniknąć podobnych kryzysów w przyszłości. Czy Unia Europejska jest gotowa na kolejne wyzwania zdrowotne? To pytanie, na które będziemy szukać odpowiedzi.