Kolorowe ptaki w szarości PRL-u. Siostry Wahl i ich artystyczne awantury
2024-10-12
Autor: Piotr
19 października 2020 r. zmarła 88-letnia Alicja Wahl, malarka, znana również jako żona Romana Bratnego. Jej twórczość, jak twierdzi jej córka Julia, odzwierciedlała wyjątkową podmiotowość i doświadczanie kobiecości na różnych etapach życia, a także skomplikowaną relację z siostrą bliźniaczką, Bożeną, która również była artystką.
W czasach PRL-u siostry Wahl, znane ze swoich niezwykłych obrazów oraz charakterystycznych fryzur, zdobyły uznanie wśród miłośników sztuki. Mimo to, po latach pozostały nieco zapomniane, a ich losy zainteresowały media dopiero po publikacji książki Jerzego Żurka pt. "Alicja. Bożena. Ja. Siostry Wahl i bohema PRL-u".
Alicja i Bożena, urodzone 12 października 1932 r. w rodzinie nieartystycznej, przeszły przez trudne dzieciństwo. Wybuch II wojny światowej rozdzielił ich rodzinę; ojciec walczył, a matka zmagała się z wychowaniem trzech córek osamotniona. Po raz pierwszy na sztuce zafascynowały się na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, gdzie ich niekonwencjonalne podejście do sztuki wywołało skandal, gdy zamiast w kostiumach pojawiły się na imprezie... nago, malując swoje przebrania na ciele.
Pierwsza wystawa ceramiki w Galerii Krzywe Koło w 1961 r. otworzyła im drzwi do dalszej kariery. Ich twórczość, zarówno malarska, jak i dekoratorska, zyskała uznanie. Prace sióstr Wahl ozdabiały ściany galerii w Paryżu, Berlinie, Nowym Jorku i Sztokholmie. Z czasem Bożena zajęła się scenografią i kostiumami do filmów, a Alicja otworzyła pierwszą prywatną galerię sztuki w PRL, która działała do 2002 r.
Niestety, z biegiem lat siostry oddaliły się od siebie. Alicja zmagała się z poważnymi problemami zdrowotnymi i ostatecznie zamieszkała w domu opieki. Zmarła w 2020 r., a krótko po niej, Bożena podjęła decyzję o przeprowadzce do Boguszyc, gdzie zaczęła pomagać bezdomnym zwierzętom. Szybko zyskała popularność w mediach, dzięki swojej działalności na rzecz psów i kotów, otwierając jednocześnie fundację, z której dochody przeznaczone były na ich utrzymanie. Jednak doniesienia o warunkach, w jakich żyła z wieloma zwierzętami, wywołały kontrowersje.
Sytuacja Bożeny Wahl doprowadziła do postępowania sądowego, gdy Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej złożył wniosek o umieszczenie artystki w Domu Pomocy Społecznej. Sąd jednak oddalił wniosek, uznając, że może ona sama podejmować decyzje w swoim życiu.
Siostry Wahl, mimo że z końcem XX wieku ich kariera nieco zwolniła, nieprzerwanie pozostają częścią polskiej historii sztuki. Ich dorobek dokonał się dzięki Fundacji im. Alicji i Bożeny Wahl, która kultywuje ich pamięć i artystyczny wkład.