Współczesna psychologia dzieli problemy z przetwarzaniem sensorycznym na trzy typy: nadwrażliwość, podwrażliwość i poszukiwanie wrażeń. Dzieci z nadwrażliwością sensoryczną reagują na bodźce ze środowiska w sposób bardzo intensywny. Mogą zakrywać uszy przy głośnych dźwiękach, nie tolerować określonych hałasów (takich jak dźwięk odkurzacza czy dzwonka do drzwi), a także unikać dotyku i przytulania. Niektóre z nich żądają od rodziców, aby obcięli metki przy ubraniach, co świadczy o ich dyskomforcie. Często także omijają zabiegi pielęgnacyjne, takie jak mycie włosów czy obcinanie paznokci, co tylko pogłębia ich frustrację.

Dzieci z podwrażliwością, z drugiej strony, potrzebują znacznie silniejszej stymulacji, aby zareagować na bodźce. Mogą ignorować rzeczywiste urazy, a ich sposób zabawy często wymaga intensywnego ruchu i kontaktu, jak przepychanki czy huśtawki. Takie dzieci mogą spędzać dużo czasu na obserwacji jasnych świateł, a także mają trudności z identyfikacją własnych emocji i odczuć. Jest to rezultat niewłaściwego odbioru doświadczanych wrażeń z ciała.

Poszukiwanie wrażeń to jeszcze inny typ przetwarzania sensorycznego, gdzie dziecko aktywnie poszukuje bodźców i doświadczeń. Takie dzieci często są bardzo ruchliwe, mogą wąchać, liżeć i smakować przedmioty, nawet te niejadalne. Czasami ich potrzeby sensoryczne mogą prowadzić do autoagresji, co jest niezwykle niepokojące dla rodziców.

Szacunkowo, nawet 10-15% dzieci ma problemy z przetwarzaniem sensorycznym, co często przypisywane jest ich złemu wychowaniu. W rzeczywistości, ich zachowania są wynikiem innego sposobu odbierania rzeczywistości. Przykład? Gdy dziecko w supermarkecie staje się rozdrażnione, może to wynikać z bólu powodowanego przez głośne hałasy, jaskrawe światła czy nieprzyjemne zapachy.

Problem ten niejednokrotnie przekłada się na trudności w nauce i relacjach z rówieśnikami. Dzieci mogą mieć kłopoty z nauką jazdy na rowerze czy ogólnymi umiejętnościami ruchowymi. Konsekwencje mogą obejmować przeróżne problemy emocjonalne, wrażenie odrzucenia, a nawet obniżoną samoocenę.

Jak pomóc dzieciom z zaburzeniami integracji sensorycznej?

Pierwszym krokiem jest pełna diagnoza, która powinna być przeprowadzona przez zespół specjalistów, w tym terapeutów sensorycznych, neurologów i psychologów. Terapeuta opracowuje tak zwaną dietę sensoryczną – zestaw ćwiczeń, które dziecko może wykonywać codziennie w domu, co pomoże mu w regulowaniu pobudzenia.

Terapia powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb dziecka, ponieważ każde z nich jest inne i wymaga innego podejścia. Ważne jest, aby rodzice rozpoznawali i zaspokajali potrzeby swoich dzieci, zamiast je karcić czy zespoływać. Często wystarczy po prostu zapytać dziecko, co je drażni lub co mu brakuje.

Podczas gdy nie ma jednego uniwersalnego sposobu postępowania, można korzystać z różnych narzędzi, takich jak stworzenie „kącika sensorycznego” w domu, gdzie dziecko będzie mogło się odstresować i realizować swoje potrzeby sensoryczne. Warto również wprowadzić zajęcia, które pomagają regulować poziom energii, jak zabawy ruchowe czy przerwy na aktywność fizyczną.

Zrozumienie i akceptacja jest kluczem do pomocy dzieciom z zaburzeniami integracji sensorycznej. Ważne, aby spojrzeć na świat ich oczami i pomóc im w dostosowaniu się do niego na odpowiednich poziomach.