Księżyc Io, uznawany za najbardziej wulkaniczny obiekt w Układzie Słonecznym, zaskakuje naukowców nowymi odkryciami. Ostatnie obserwacje, przeprowadzone przez misję Juno NASA, ujawniają najbardziej ekstremalne zjawiska wulkaniczne w historii badań tego fascynującego księżyca. Io, będący trzecim co do wielkości naturalnym satelitą Jowisza, z pokrytym ponad 400 aktywnymi wulkanami powierzchnią, staje się miejscem, gdzie erupcje lawy i gazów następowały niemal nieprzerwanie.

Niezwykłe erupcje odkryte przez Juno

Naukowcy z NASA zidentyfikowali ogromny obszar wulkaniczny na południowej półkuli Io. Odkrycie to jest co najmniej sześciokrotnie potężniejsze od całkowitej energii generowanej przez wszystkie elektrownie na Ziemi. Użycie instrumentu Jovian Infrared Auroral Mapper (JIRAM), dostarczonego przez Włoską Agencję Kosmiczną, umożliwiło takie obserwacje.

"Juno okazała się niezwykle wartościowa, wykonując bliskie przeloty wokół Io, które przyniosły dane przekraczające nasze oczekiwania" – mówi Scott Bolton, główny badacz misji, cytowany przez NASA. Ostatnie informacje, uzyskane z bardziej oddalonego przelotu, były wręcz zdumiewające. To najwyraźniejsze zjawisko wulkaniczne, jakie kiedykolwiek zarejestrowano na Io.

Pojawiające się erupcje i ich przyczyny

Aktywność wulkaniczna Io jest ściśle związana z potężnym Jowiszem, który wywiera znaczny wpływ grawitacyjny na księżyc. Io krąży wokół gazowego olbrzyma w eliptycznej orbicie, a wahania odległości od planety prowadzą do zjawisk pływowych. To powoduje tarcie we wnętrzu Io, generując ogromną ilość energii cieplnej, która topnieje jego wnętrze, co skutkuje erupcjami lawy i popiołu z wielu wulkanów.

Jak Io przeszło transformacje?

W zdjęciach Io wykonanych przez sondę Juno w 2024 roku widać znaczące zmiany na powierzchni, szczególnie w rejonie południowego bieguna. Zmiany te były obserwowane między 66. a 68. przelotem, a badacze przyglądają się z uwagą różnicom między wcześniejszymi i nowymi danymi. Juno obecnie przelatuje obok Io co drugi obieg, co umożliwia szczegółowy monitoring tego wulkanicznego światu.

Io w ogniu – nowy rekord wulkaniczny

Odkryty obszar ma powierzchnię około 100 000 km², co znacząco przewyższa dotychczasowego rekordzistę, jezioro lawy Loki Patera, którego powierzchnia wynosi 20 000 km². Potęga nowego obszaru wulkanicznego na Io przekracza 80 bilionów watów, co czyni go jednym z najpotężniejszych miejsc w Układzie Słonecznym. Badania te z pewnością wpłyną na naszą wiedzę o geologicznych procesach zachodzących w innych miejscach w Układzie Słonecznym i mogą dostarczyć cennych informacji na temat wybuchów wulkanicznych, które miały miejsce w przeszłości zarówno na obrzeżach naszego układu, jak i na Ziemi.