W dniu 22 lipca 2024 roku, NASA ogłosiła sensacyjną decyzję o odwołaniu misji VIPER, na którą wydała już niemal 450 milionów dolarów. Powody tej decyzji mają zarówno charakter finansowy, jak i logistyczny. Agencja oznajmiła Kongresowi, że koszty projektu rosną w zastraszającym tempie, a opóźnienia w harmonogramie wystrzelenia misji tylko komplikują sprawę. Co więcej, przewiduje się, że ze względu na potrzebę dodatkowego finansowania VIPER, inne misje przygotowywane w ramach programu CLPS (Commercial Lunar Payload Services) mogą być narażone na obcięcie lub anulowanie.

Łazik VIPER (Volatiles Investigating Polar Exploration Rover) miał wylądować na biegunie południowym Księżyca z zadaniem poszukiwania wody, co miałoby kluczowe znaczenie dla przyszłych misji załogowych. W ciągu 100 dni mógł przemierzyć dziesiątki kilometrów, wykorzystując spektrometr neutronowy do poszukiwania molekuł wody pod powierzchnią. Wyposażony był również w wiertło do pobierania próbek, które miały być badane przez dwa inne spektrometry.

Zdaniem Phila Metzgera, dyrektora Stephen W. Hawking Center for Microgravity Research and Education na University of Central Florida, decyzja o odwołaniu VIPER to ogromny błąd. Uważa on, że misja ta miała potencjał do przełomowych odkryć, które mogłyby zrewolucjonizować nasze zrozumienie kosmosu. VIPER miał przynieść odpowiedzi na pytania egzystencjalne, takie jak to, czy jesteśmy sami we wszechświecie.

Co dalej z VIPER-em? NASA planuje rozebrać łazik i wykorzystać jego poszczególne elementy w innych księżycowych misjach. Agencja oświadczyła, że będzie słuchać sugestii amerykańskich firm oraz międzynarodowych partnerów odnośnie wykorzystania podzespołów VIPER, pod warunkiem, że nie będzie się to wiązało z dodatkowymi kosztami. "Będziemy kontynuować program badań Księżyca w ramach CLPS, mając na celu poszukiwanie lodu i innych zasobów w ciągu najbliższych pięciu lat," powiedziała Nicola Fox ze Science Mission Directorate NASA.

Mimo tych planów, Metzger nie jest przekonany. Uważa, że Kongres powinien znaleźć dodatkowe środki na kontynuację misji. Decyzja NASA o odwołaniu VIPER, mimo że ma pozwolić zaoszczędzić co najmniej 85 milionów dolarów, spotkała się z dużym sprzeciwem w środowisku naukowym.

Przypomnijmy, misja VIPER miała zostać wystrzelona pod koniec 2023 roku, ale opóźnienia w łańcuchu dostaw oraz testach lądownika Griffin firmy Astrobotic przesunęły start na wrzesień 2025 roku. NASA postanowiła jednak, że sam start Griffina się odbędzie, choć bez łazika VIPER. Zamiast tego, lądownik będzie testowany z symulatorem masy dostarczonym przez NASA.

Czy Kongres uratuje VIPER? Decyzja zależy teraz od władz legislacyjnych. Jeśli Kongres nakłoni NASA do kontynuowania misji i przyzna dodatkowe fundusze, VIPER może jeszcze mieć szanse na realizację. W przeciwnym razie, inne misje mogą ucierpieć, aby zabezpieczyć zasoby na ten kosztowny projekt.

NASA często przekracza budżety i napotyka na opóźnienia, ale nigdy dotąd nie było tak dramatycznej sytuacji. Czy Kongres pozwoli na dalsze eksploracje i badania, czy skupi się na finansowej stabilności? Odpowiedź na to pytanie poznamy już wkrótce.