Nauka

Nastoletni optymiści kontra rzeczywistość: Marzenia o sukcesie w czasach nierówności

2025-05-24

Autor: Magdalena

Nastolatkowie wierzą w sukces!

W krajach z największymi nierównościami społecznymi nastolatki w towarzystwie rówieśników z radością w sercach wierzą, że osiągną znacznie więcej niż ich rodzice. To zaskakujące wyniki badań opublikowanych w prestiżowym czasopiśmie 'Science', w których udział wzięli polscy naukowcy.

Krzywa Wielkiego Gatsby'ego - mit czy prawda?

W ekonomii przyjmuje się, że im większe nierówności społeczne, tym trudniej osiągnąć sukces. Fenomen ten nazwano 'krzywą Wielkiego Gatsby'ego', odnosząc się do postaci z powieści F. Scotta Fitzgeralda, która mimo szybkiego wzbogacenia się nie zyskała uznania w wyższych sferach. W Polsce można by to porównać do 'krzywej Wokulskiego', żartuje prof. Artur Pokropek, współautor badania.

Skala nadziei i oczekiwań młodzieży

Badania objęły 15-latków, którzy oceniali swoją pozycję w hierarchii społecznej oraz swoje aspiracje zawodowe. Wyniki pokazują, że młodzi ludzie w krajach o dużych nierównościach, jak Ameryka Południowa, mają nadzieję na znaczny awans w przyszłości, co jest sprzeczne z popularnym przekonaniem.

Optymizm w obliczu przeszkód

Interesujące jest to, że większość badanych ocenia swoje miejsce w hierarchii społeczeństwa na poziomie około 7 w skali 10-punktowej, co sugeruje, że są optymistami, a ich realne możliwości mogą być ograniczone. Takie przekonania mogą wpływać na postrzeganą mobilność społeczną i obraz przyszłości młodzieży.

Edukacja jako klucz do sukcesu

W krajach z większymi nierównościami, młodzież bardziej wierzy w to, że talent i ciężka praca zapewnią im sukces, niezależnie od wyjściowego punktu. W Polsce, zdaniem prof. Pokropka, sytuacja jest bardziej zrównoważona pod względem nierówności i możliwości awansu społecznego.

Futurokracja: Marzenia czy rzeczywistość?

Optymizm młodzieżowy niesie ze sobą dwa scenariusze: niektórzy dzięki ciężkiej pracy osiągną cele, inni zaś zderzą się z brutalną rzeczywistością, co może prowadzić do frustracji. Prof. Pokropek podkreśla, że to od wyborców i polityków zależy, jak kształtować polityki, które umożliwią młodym ludziom realizację ich aspiracji.

Na końcu: Rola społeczeństwa

Zasilając energię młodzieńczych marzeń, społeczeństwo powinno umożliwić realizację potencjału zarówno w aspekcie edukacyjnym, jak i społecznym, aby wszyscy mogli odgrywać rolę w budowaniu lepszej przyszłości.