Już od ponad roku NATO intensywnie pracuje nad rozbudową systemu rurociągów paliwowych na wschodniej flance, co ma na celu zwiększenie bezpieczeństwa dostaw w przypadku militarnego kryzysu. Projekt zakłada połączenie istniejącej sieci CEPS w zachodniej Europie z Polską, przechodząc przez Niemcy.

Całkowity koszt tego ambitnego przedsięwzięcia szacuje się na około 21 miliardów euro, a jego realizacja ma nastąpić do roku 2035. W skład projektu wchodzą nie tylko same rurociągi, ale także magazyny i niezbędna infrastruktura, która ma umożliwić błyskawiczne przekierowanie paliw, zwłaszcza lotniczych, na potrzeby wojskowe.

Jednakże finansowanie tego projektu pozostaje poważnym wyzwaniem. Jak donosi "Energy Drink", koszt polskiego odcinka rurociągu może sięgnąć 4 miliardów złotych, przy czym NATO przewiduje pokrycie maksymalnie 30% tej sumy.

W tej sytuacji niezwykle istotna jest propozycja legislacyjna Parlamentu Europejskiego (ITRE), która zakłada zwiększenie wsparcia dla inwestycji obronnych poprzez aktualizację unijnych instrumentów finansowych.

Pomocny ma być mechanizm "Łącząc Europę", który w przeszłości finansował kluczowe projekty infrastrukturalne takie jak gazoporty w Polsce. W nowej perspektywie planuje się włączenie korytarzy mobilności wojskowej i hubów logistycznych do katalogu projektów kwalifikujących się do dotacji.

Co więcej, w przypadku inwestycji transgranicznych, wsparcie finansowe może wynieść nawet do 100% kosztów!

Projekt ITRE już teraz trafił do dalszych prac w Parlamencie Europejskim i Radzie UE, a jego realizacja jest częścią większej inicjatywy Komisji Europejskiej z planu wydatkowania na obronność w budżecie unijnym.

Eksperci, tacy jak Ireneusz Łazor z Instytutu Polityki Energetycznej, podkreślają pilność oraz polityczne wsparcie, jakie powinno towarzyszyć projektowi. MON z kolei potwierdza, że zaangażowanie UE w finansowanie budowy rurociągów jest pożądane, ale wymaga zgody wszystkich państw członkowskich.

Paweł Czyżak z think tanku Ember zauważa, że dotychczas mało prawdopodobny scenariusz, gdzie Unia mogłaby dofinansować projekty infrastruktury paliwowej, powoli staje się realny. Europejskie plany na zwiększenie wydatków obronnych zwiastują nowe możliwości.

Obecnie kwestia koordynacji inwestycji pozostaje otwarta, a MON pracuje nad konsultacjami, które powinny objąć także inne ministerstwa oraz spółki Skarbu Państwa odpowiedzialne za transport i dystrybucję paliw.

Jak zauważa Łazor, projekt zyska strategiczne znaczenie dla wschodniej flanki NATO. Obecna sytuacja, w której Polska polega na morskim transporcie paliw oraz nieefektywnej sieci kolejowej, jest niebezpieczna.

Planowane rurociągi mogłyby znacznie poprawić bezpieczeństwo energetyczne Polski, tworząc alternatywne źródło dostaw w kryzysowych sytuacjach.

Czyżak zwraca uwagę, że Polska obecnie dysponuje odpowiednimi zasobami paliwowymi, ale wiele zależy od integracji z europejskim rynkiem energetycznym. Ostrzega też przed izolacją, która może kosztować nas utratę przyszłych inwestycji i stabilności w obszarze energetycznym.

Sytuacja w Bałtyku, gdzie są realizowane wielkie projekty energetyczne przez sąsiadujące kraje, może w przyszłości obrócić się przeciwko Polsce, jeżeli nie zainwestujemy w odpowiednie połączenia i nie zacieśnimy współpracy.

Dlatego konieczne jest wypracowanie ponadpartyjnego konsensusu w kwestii bezpieczeństwa energetycznego oraz bliska współpraca z Europą!