Tlen to niezwykle ważna cząsteczka – nie tylko umożliwia nam życie, lecz także w nadmiarze może być zabójczy. Jest jedną z głównych przyczyn starzenia się, chorób i śmierci. Jednak gdy zaczyna go brakować, nasze ciała potrafią się dostosować. Tak właśnie dzieje się na Płaskowyżu Tybetańskim, gdzie mamy szansę zaobserwować naocznie kolejny etap ewolucji człowieka.

Na dużych wysokościach, jak Płaskowyż Tybetański, poziom tlenu w powietrzu jest znacznie niższy niż w obszarach położonych na niższych wysokościach. Badania opublikowane w „Proceedings of the National Academy of Sciences” pokazują, że przez ponad 10 000 lat mieszkańcy tego regionu dostosowali swoje ciała do trudnych warunków.

Antropolożka Cynthia Beall z Case Western Reserve University w USA, która od lat bada ludzką reakcję na niedotlenienie, zwraca uwagę, że stres z tym związany jest odczuwany przez wszystkich mieszkańców na danej wysokości i jest mierzalny. W swoim nowym badaniu podkreśla cechy, które uległy zmianie w społeczeństwach tybetańskich.

Badacze skupili się na tak zwanym sukcesie reprodukcyjnym. Kobiety, które rodzą żywe dzieci pomimo stresu związanego z ciążą i porodem, mogą przekazać swoim potomkom geny zwiększające szanse na przetrwanie. Często rodzą one więcej dzieci, co zwiększa liczbę osób z korzystnymi cechami. Badania prowadzone na 417 kobietach w wieku 46-86 lat, które całe życie spędziły w Nepalu, przyniosły fascynujące wyniki.

Podczas pomiarów badano poziom hemoglobiny, odpowiedzialnej za transport tlenu, oraz ilość tlenu przenoszonego przez hemoglobinę. Wyniki wykazały, że poziom hemoglobiny był w normie, ale ilość tlenu przenoszona przez hemoglobinę była zadziwiająco wysoka. To sugeruje, że ewolucja umożliwia zwiększenie dostarczania tlenu do komórek bez zagęszczania krwi.

Zaskakujące jest, że kobiety mogły mieć wiele żywych urodzeń, nawet z niskimi wartościami niektórych cech transportu tlenu, jeśli posiadały lepsze wartości innych cech. Najlepsze wyniki reprodukcyjne odnotowano u kobiet z największym wskaźnikiem przepływu krwi do płuc oraz szerszymi lewymi komorami serca, co jest kluczowe dla efektywnego transportu krwi.

Te obserwacje pokazują, że kobiety z Nepalu, których fizjologia najbardziej przypomina osoby żyjące w korzystniejszych warunkach, mają najwyższy wskaźnik sukcesu reprodukcyjnego. To doskonały przykład trwającej selekcji naturalnej stanowiącej kluczowy element ewolucji. Badania Cynthii Beall udowadniają, że na naszych oczach pisze się nowa historia ludzkiej ewolucji na Płaskowyżu Tybetańskim, a przystosowania te mogą mieć ogromny wpływ na przyszłość naszego gatunku.