W nocy 12 lutego 2025 roku, astronomowie z Obserwatorium Astronomicznego Wydziału Fizyki Uniwersytetu w Białymstoku dokonali przełomowego odkrycia, obserwując po raz pierwszy zakrycie gwiazdy przez planetoidę. Obserwacja została przeprowadzona przez Ernesta Głowackiego oraz Macieja Jarmoca z PTMA Białystok. To zjawisko miało miejsce o godzinie 22:05 lokalnego czasu, kiedy to planetoida (1112) Polonia zakryła słabą gwiazdę oznaczoną numerem UCAC4 558-042623.

Zjawiska zakryć są znakomitym sposobem na badanie kształtów oraz rozmiarów obiektów kosmicznych. Gdy daleka gwiazda, planetoida i obserwator na Ziemi są ustawione w jednej linii, światło gwiazdy jest chwilowo zasłaniane przez planetoidę. Jak wskazują wyniki obserwacji, planetoida przysłoniła światło gwiazdy na około 3,3 sekundy, co spowodowało zmniejszenie jej jasności o około 1 magnitudo.

Planetoida (1112) Polonia, odkryta w 1928 roku przez Piełagieję Szajn, jest szczególnym obiektem na niebie. Jej nazwa pochodzi od łacińskiej nazwy Polski, co podkreśla jej historyczne znaczenie jako pierwszej planetoidy odkrytej przez kobietę. Obiekt ten krąży wokół Słońca, a jego średnia odległość od naszej gwiazdy wynosi 3,02 jednostki astronomicznej (AU).

Obserwacje grupowe tego typu zjawisk są niezmiernie cenne, ponieważ pozwalają astronomom na dokładniejsze określenie kształtu planetoidy w trakcie zjawiska. Niestety, w przypadku Polonii, brak jest szczegółowych danych dotyczących jej powierzchni, co utrudnia dalsze analizy.

Tego wieczoru warunki pogodowe były korzystne jedynie dla obserwatorów w Białymstoku, podczas gdy w wielu innych częściach Polski oraz poza jej granicami panowały chmury, co uniemożliwiło przeprowadzenie obserwacji. Warto wspomnieć, że podczas obserwacji powstały wartościowe dane, które następnie trafiły do europejskiej bazy danych SODIS oraz globalnego zbioru VizieR.

Wojciech Burzyński, pracownik Wydziału Fizyki, mówił o zakryciach gwiazd w programie Astronarium i podkreślił, jak ważne są one dla obserwacji położenia i rozmiarów obiektów kosmicznych. Cieszy fakt, że polscy astronomowie są jednymi z najbardziej aktywnych w Europie, a ich przyczynek do badań nad zjawiskami zakryciowymi jest niezwykle istotny.

Na zdjęciach z obserwacji widać wyraźny spadek jasności gwiazdy oraz rozmieszczenie badaczy w różnych lokalizacjach, co tylko potwierdza znaczenie współpracy w dziedzinie astronomii. Ta emocjonująca noc była zaledwie początkiem nowych odkryć i możliwości badawczych, jakie stawia przed nami kosmos!