Nowe badania: Czy narcyzm ma swoje korzenie w dzieciństwie? Odkrycia australijskich naukowców
2025-06-21
Autor: Ewa
Dzieciństwo a narcyzm
Jak rozwija się narcyzm? Naukowcy z Australian Catholic University postanowili zbadać tę zagadkę, analizując 33 globalne badania, w których uczestniczyło ponad 10 tysięcy osób z zaburzeniami osobowości. Wyniki wykazały, że kluczową rolę odgrywają style przywiązania kształtujące się już w dzieciństwie, gdzie istotne znaczenie mają doświadczenia związane z miłością, akceptacją oraz ewentualnym odrzuceniem przez rodziców.
Cztery typy przywiązania
Psycholodzy identyfikują cztery podstawowe style przywiązania, które rozwijają się w oparciu o dziecięce doświadczenia. Pierwszy to styl bezpieczny, który zapewnia stabilność i zaufanie w relacjach. Pozostałe style, opisane przez legendarnych psychoanalityków, można określić jako pozabezpieczne: unikowy (unikanie bliskości), lękowy (strach przed porzuceniem) oraz ambiwalentny (niestabilne emocje i relacje). Badania ujawniły, że osoby z narcystycznymi tendencjami często wykazują pozabezpieczne style przywiązania.
Typy narcyzmu i ich wpływ na relacje
Naukowcy rozróżniają dwa rodzaje narcyzmu: wielkościowy i wrażliwy. Pierwszy charakteryzuje się przekonaniem o własnej wyższości oraz agresywnym zachowaniem. Drugi typ, chociaż mniej oczywisty, jest bardziej toksyczny w relacjach, ponieważ narcyz wrażliwy potrzebuje nieustannego potwierdzenia swojej wartości i jest bardziej podatny na krytykę.
Wczesne założenia a przyszłe zaburzenia
Badania sugerują, że narcyzm wrażliwy jest powiązany z niezdrowymi stylami przywiązania, szczególnie lękowym i ambiwalentnym. To stawia pytanie, czy destrukcyjne style przywiązania mogą prowadzić do rozwoju narcyzmu. Naukowcy podkreślają, że aby potwierdzić tę hipotezę, potrzebne są długoterminowe badania śledzące ludzi przez całe życie.
Dziecięcy narcyzm jako pierwszy krok
Specjalistka w dziedzinie psychologii, Izabela Słoniewska, podkreśla, że każdy dziecko przechodzi naturalny etap rozwoju zwany dziecięcym narcyzmem. W tym okresie dziecko skupia się na sobie i ma problem z odczytywaniem emocji innych. Kluczowe jest, aby rodzice stworzyli środowisko sprzyjające rozwojowi empatii.
Rodzice a narcyzm w dzieciach
Zbyt duża presja lub krytyka ze strony rodziców mogą przeszkodzić w prawidłowym procesie przejścia od narcyzmu dziecięcego do dojrzałej osobowości. Izabela Słoniewska podkreśla, że opiekunowie są pierwszymi osobami, które kształtują poczucie wartości dziecka.
Czynniki ryzyka rozwoju narcyzmu
Według Słoniewskiej, nie tylko zaniedbanie ze strony rodziców może prowadzić do narcyzmu. Również dobrze intencjonalne działania, jak przelicytowywanie pozytywnych cech dzieci, mogą skutkować brakiem zdolności do radzenia sobie z porażkami.
Jak wygląda narcyzm w dorosłym życiu?
Narcyzm nie jest czarno-biały. Wszyscy mamy w sobie pewne narcyzowe cechy. Psycholodzy zauważają, że mężczyźni na ogół osiągają wyższe wyniki w skali narcyzmu niż kobiety, co potwierdzają badania amerykańskich naukowców.
Kruchość narcystycznego poczucia wartości
Narcyzm to często wynik wewnętrznej niepewności, a nie wybujałego ego. Osoby z narcystycznymi tendencjami mogą zmagać się z depresją i brakiem akceptacji w relacjach.
Relacje z narcyzem: ryzyko czy przyjemność?
Bycie w związku z osobą narcystyczną to duże wyzwanie. Początkowo może wydawać się to idealne, ale z czasem odkrywa się, że narcyz ma problemy z empatią i zrozumieniem uczuć drugiej osoby.
Czy można 'wyleczyć' narcyzm?
Izabela Słoniewska twierdzi, że chociaż narcyzm nie może zostać całkowicie wyleczony, to można zredukować jego negatywne przejawy poprzez terapię, pomagając osobom z tym zaburzeniem w radzeniu sobie z oporem przed krytyką.