Jak zagłuszanie GPS wpływa na lotnictwo w Europie?

Zagłuszanie sygnału GPS stało się poważnym problemem dla europejskiego lotnictwa. W dobie, gdy nawigacja satelitarna stanowi kluczową część systemów awioniki, zakłócenia mogą nie tylko destabilizować loty, ale także zagrażać bezpieczeństwu pasażerów.

Dla kogo i czemu służy zagłuszanie sygnału?

Choć nielegalne urządzenia zagłuszające zyskały popularność wśród cywilów, takich jak kierowcy chcący ukryć swoje trasy, to głównym sprawcą zjawiska są państwa i siły zbrojne. Ich celem jest utrudnienie przeciwnikom korzystania z dronów czy amunicji precyzyjnej. W ostatnich miesiącach sytuacja stała się szczególnie niepokojąca.

Izrael nasila działania po atakach z powietrza

Po 7 października 2023 roku, Izrael znacznie zwiększył zagłuszanie GNSS, aby zabezpieczyć się przed atakami dronowymi i rakietowymi. Niezależne analizy potwierdzają, że w regionie występują częste zakłócenia, które niełatwo przypisać konkretnym sprawcom.

Rosnące problemy w Europie Wschodniej

W rejonie Bałtyku i na wschodniej flance UE od 2024 roku zauważalny jest dramatyczny wzrost incydentów związanych z zagłuszaniem sygnałów. Wiele lotów w Estonii i Finlandii doświadcza zakłóceń, a niektóre raporty mówią o wpływie tych zakłóceń na 85% lotów w regionie.

Przykłady incydentów i ich skutki

Finnair w kwietniu 2024 roku wstrzymał loty do Tartu z powodu problemów z GPS, a następnie wznowił je, korzystając z naziemnych radiopomocy. W czerwcu 2025 roku Litwa zgłosiła ponad 1000 przypadków zakłóceń – to 22 razy więcej niż rok wcześniej. Incydent w pobliżu Królewca z udziałem brytyjskiego ministra obrony tylko potwierdza wagę tego problemu.

Możliwości obserwacji zagłuszania w czasie rzeczywistym

Dostępne narzędzia, takie jak GPSJAM i GPSwise, umożliwiają śledzenie zakłóceń, jednak interpretacja tych danych wymaga ostrożności. Rzeczywistość operacyjna jest złożona, a powiązanie z informacjami z oficjalnych źródeł zbiera na znaczeniu.

Zagrożenie dla bezpieczeństwa lotów

Z punktu widzenia bezpieczeństwa, zakłócenia GPS zwiększają obciążenie pilotów i kontrolerów ruchu oraz sprzyjają opóźnieniom. Choć systemy awioniki są w dużej mierze redundantne, incydenty te podkreślają potrzebę lepszej edukacji i procedur.

Jak Europa planuje przeciwdziałać zagrożeniom?

W odpowiedzi na rosnące zagrożenia, w 2025 roku trzynaście państw UE zaapelowało do Komisji o koordynację działań związanych z zakłóceniami GNSS. Wdrażane są nowe technologie, takie jak OSNMA, które mają na celu poprawę bezpieczeństwa nawigacji.

Zagrożenia globalne: Morze Czerwone i inne szlaki morskie

Interferencje GNSS dotyczą nie tylko lotnictwa, ale także żeglugi morskiej. W rejonie Cieśniny Ormuz, statki codziennie zgłaszają problemy nawigacyjne, co podkreśla globalny charakter tego zjawiska.

Co możemy zrobić, aby się chronić?

Dla operatorów lotniczych kluczowe są szkolenia oraz stosowanie procedur na wypadek utraty sygnału GNSS. Utrzymywanie sprawności naziemnych radiopomocy oraz monitorowanie stref ryzyka powinny być na porządku dziennym.

Prawne aspekty użycia zagłuszaczy w Polsce

W Polsce użycie jammerów jest absolutnie nielegalne. Urząd Komunikacji Elektronicznej jasno wskazuje, że takie urządzenia są zabronione, a ich obecność stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa.

Podsumowanie: Zmiany w lotnictwie w obliczu zagrożeń

Zagłuszanie sygnału GPS, czy to przez jamming, czy spoofing, staje się codziennym zagrożeniem operacyjnym. Europa stawia na koordynację, nowe technologie oraz szkolenia, aby ochronić lotnictwo i zapewnić bezpieczeństwo pasażerom.