Nauka

"Szaleńcza bezradność": Jak wpadliśmy w pułapkę autodestrukcji?

2025-09-30

Autor: Jan

Społeczeństwo w hiperruchu

Hartmut Rosa, socjolog i analityk współczesnych zjawisk społecznych, podkreśla, że współczesna era charakteryzuje się nieustannym przyspieszeniem, które zmienia nasze życie. Stawia istotne pytania: w jakim społeczeństwie żyjemy? Jaka jest prawdziwa natura kryzysów, z którymi się borykamy? Jak mogą wyglądać alternatywne scenariusze naszej rzeczywistości?

Zalew informacji i presja czasu

Rosa zauważa, że praktycznie każde znaczące odkrycie technologiczne obiecywało oszczędność czasu, ale w rzeczywistości doprowadziło do odwrotnego efektu. Przykładowo, e-maile, które miały zrewolucjonizować komunikację, w rzeczywistości zwiększyły liczbę wiadomości do ekstremalnych poziomów, co znacząco wpływa na naszą produktywność i koncentrację.

Człowiek w biegu

Mimo że ludzie starają się być coraz bardziej efektywni, rośnie dysproporcja między tym, co udaje im się osiągnąć, a ich codziennymi ambicjami. To prowadzi do chronicznego poczucia presji i stresu, co z kolei niesie za sobą rosnące problemy zdrowotne.

Wypalenie zawodowe: symptom współczesności

Rosa opisuje stan, który nazywa "szaleńczą bezradnością". Pomimo nieustannego przyspieszania tempa życia, pozostajemy w miejscu, co degraduje jakość naszej demokracji i zaangażowania obywatelskiego. Ludzie angażują się mniej w życie polityczne, odpowiadając na presję informacyjną, co zagraża regulacjom prawnym w szybko rozwijających się dziedzinach jak sztuczna inteligencja.

Agresywne podejście do życia

Przyczyną tego stanu rzeczy jest, zdaniem Rosi, "agresywne podejście do świata", które pojawiło się wraz z nowoczesnością. To dążenie do stałego wzrostu i konkurencji prowadzi do wielu negatywnych efektów: degradacji środowiska, wypalenia psychicznego oraz zniechęcenia do samodoskonalenia.

Poszukiwanie rezonansu: droga do spełnienia

Rosa proponuje alternatywę w postaci "rezonansu" — relacji, w której człowiek otwiera się na otaczający go świat. To podejście zakłada, że musimy uważniej świadome przyjąć wartości, które mogą poprawić naszą jakość życia.

Refleksja nad naszym stylem życia

W obliczu rosnącego tempa życia Rosa sugeruje tworzenie "oaz powolności", gdzie można wyłączyć się z cyfrowego zgiełku. Zachęca do rezygnacji z perfekcjonizmu i akceptacji faktu, iż pewnych spraw po prostu nie uda się załatwić.

Wnioskowanie na przyszłość

Pomimo krytyki negatywnych skutków życia w ciągłym biegu, Rosa nie oferuje konkretnych rozwiązań reformacyjnych. Wskazuje raczej na potrzebę redefinicji naszego podejścia do czasu i jakości życia oraz na wyzwanie, które stoi przed społeczeństwem, by wprowadzić zmiany w sposobie, w jaki postrzegamy świat i samych siebie.