W 2023 roku polski Sąd Najwyższy wprowadził kontrowersyjne zmiany dotyczące wysokości odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej (OC). Zgodnie z nowym orzeczeniem, wysokość odszkodowania nie może być ustalana na podstawie hipotetycznych kosztów naprawy, co wzbudza wiele emocji wśród kierowców oraz prawników. Dotychczas powszechnie stosowano tzw. metodę kosztorysową, polegającą na szacowaniu wartości uszkodzonego pojazdu na podstawie wycen biegłych. Teraz jednak Sąd Najwyższy stwierdził, że w przypadku sprzedaży lub naprawy uszkodzonego auta, wysokość odszkodowania powinna być oparta na rzeczywistych kosztach poniesionych przez poszkodowanego.

Jak to wygląda w praktyce? Dr Bohdan Pretkiela, rzecznik finansowy, argumentuje, że nowe regulacje są konieczne, by chronić osoby najsłabsze finansowo, które często są zmuszone do wykonania prowizorycznych napraw swoich pojazdów lub ich sprzedaży bez możliwości zakupu nowego auta. Przykładowo, jeżeli poszkodowany zdecyduje się na sprzedaż zniszczonego pojazdu, powinien mieć prawo do uzyskania odszkodowania odpowiadającego różnicy między wartością rynkową przed wypadkiem a ceną, jaką uzyskał za pojazd w jego uszkodzonym stanie.

Sąd Najwyższy, rozpatrując tę kwestię 11 września 2024 roku, podkreślił, że zmiany w orzecznictwie są odpowiedzią na wcześniejsze, krzywdzące praktyki ubezpieczycieli. Mariusz Załucki, sędzia sprawozdawca, zauważył, że dotychczasowe podejście do szacowania szkód poprzez hipotetyczne koszty naprawy było nieaktualne i nie brane pod uwagę są realne sytuacje poszkodowanych. Wobec tego, zasady ustalania odszkodowania znacząco się zmieniają, korzystając z rzeczywistych danych oraz dowodów kosztowych.

Czy nowe orzeczenia rzeczywiście zmienią oblicze rynku ubezpieczeń? Prawnicy zauważają, że taka decyzja Sądu Najwyższego może być milowym krokiem w kierunku większej ochrony konsumentów i minimalizacji nadużyć ze strony towarzystw ubezpieczeniowych. Co więcej, kwota odszkodowania będzie oparta zarówno na kosztach naprawy, jak i na wartości rynkowej uszkodzonego pojazdu, co w teorii powinno prowadzić do bardziej sprawiedliwego wynagrodzenia dla poszkodowanych.

Choć zmiana ta spotkała się z uznaniem, nie brak również krytyki. Niektórzy eksperci zauważają, że nowy model może wprowadzić dodatkowe trudności w procesach odszkodowawczych, a ubezpieczyciele mogą próbować wykorzystać lukę w przepisach, by nadal zaniżać wypłaty odszkodowań. Przyszłość pokaże, czy Sąd Najwyższy skutecznie wpłynie na sprzedaż polis OC i zachowanie na rynku motoryzacyjnym w Polsce.

W obliczu tej sytuacji kierowcy powinni być świadomi swoich praw i obowiązków, aby w razie wypadku umieć skutecznie domagać się sprawiedliwości. Jak zawsze, powinno się korzystać z porady prawnej, aby maksymalnie zabezpieczyć swoje interesy w razie potrzeby.