Naukowcy z Ocean University w Chinach oraz Uniwersytetu w Adelaide z sukcesem zrekonstruowali ruch płyt tektonicznych Ziemi na przestrzeni ostatnich 1,8 miliarda lat, co stanowi 40% jej historii. Projekt prowadził Xianzhi Cao, a wyniki, przedstawione w formie fascynującej animacji, zostały opublikowane w piśmie "Geoscience Frontiers" (DOI: 10.1016/j.gsf.2024.101922).

Animacja ukazuje, jak kontynenty przemieszczały się na powierzchni Ziemi. Rozpoczyna się od współczesnej mapy globu, a następnie cofa się w czasie, pokazując, jak Indie i część Azji Południowo-Wschodniej przesuwają się na południe, będąc częścią dawnego kontynentu Gondwana. Około 200 milionów lat temu Gondwana połączyła się z Ameryką Północną, Europą oraz północną Azją, tworząc superkontynent Pangea. W dalszej kolejności pojawia się Rodinia, wcześniejszy superkontynent, który istnieje okoł 1,35 miliarda lat temu, oraz jeszcze starszy Nuna.

- Mapowanie naszej planety na przestrzeni jej długiej historii to piękny taniec kontynentów, hipnotyzujący i będący dziełem sztuki naturalnej – komentuje Alan Collins z Uniwersytetu w Adelaide.

Powierzchnia Ziemi jest podzielona na płyty tektoniczne, które wchodzą ze sobą w interakcje, tworząc góry, kaniony oraz morza i oceany. Te procesy są źródłem trzęsień ziemi i zwiększonej aktywności wulkanicznej. Dodatkowo, w trakcie ruchu płyt uwalniane są pierwiastki, takie jak fosfor oraz molibden, które są niezbędne dla życia.

Badania dotyczące przeszłej tektoniki są istotnym krokiem w budowie cyfrowego modelu Ziemi. Taki model umożliwi badanie hipotez dotyczących historii Ziemi, w tym wahań klimatycznych oraz gromadzenia się tlenu w atmosferze. Ostatecznie, zrozumienie tych procesów pozwoli na dogłębniejsze zbadanie wpływu tektoniki na życie i ekosystemy na naszej planecie.

Ciekawe jest również to, że procesy tektoniczne mają bezpośredni wpływ na chemiczne składy atmosfery i oceanów. Wzrost ilości tlenu w oceanach związany jest z działalnością fotosyntetyzujących organizmów, co z kolei sprzyja rozpuszczalności metali w wodzie, co ma kluczowe znaczenie dla formowania się złóż mineralnych. Rekonstrukcje historycznych granic płyt mogą więc dostarczyć cennych informacji dla poszukiwań surowców naturalnych, nie tylko na Ziemi, ale i potencjalnie na innych planetach w Układzie Słonecznym.

Sukcesy prac badawczych w tej dziedzinie mogą mieć także związek z poszukiwaniami życia na innych światłach. Kto wie, czy informacje z modelowania ruchów tektonicznych nie pomogą odkryć nowych miejsc, gdzie życie może istnieć poza naszą planetą?