Co dzieje się w mózgu dziecka, które regularnie otrzymuje wyrzuty dopaminy przed ekranem smartfona czy laptopa?

Najnowsze badania pokazują, że mechanizmy uzależnienia od technologii są podobne do tych występujących u dorosłych. Mózg dzieci, wciąż się rozwijający, jest znacznie bardziej podatny na uzależnienia. O ile dorośli mogą z większą łatwością odłożyć telefon, o tyle dzieci nie mają jeszcze w pełni rozwiniętych struktur przedczołowych odpowiedzialnych za samokontrolę. Dlatego tak wiele dzieci uzależnia się od gier wideo lub social mediów.

Uzależnienie nie dotyczy każdego dziecka, ale ryzyko jest zwiększone. Młodsze osoby często zdobywają uczucie szczęścia i przynależności poprzez gry, co prowadzi do wzrostu ich samooceny. To właśnie te pozytywne nagrody skłaniają dzieci do powtarzania zachowań związanych z grami, co często skutkuje utratą zainteresowania innymi aktywnościami, w tym sportem i relacjami z rówieśnikami.

Zdecydowana większość dorosłych uzależnionych od gier czy hazardu doświadcza zmienionej struktury i funkcji mózgu. Zmiany te mogą prowadzić do problemów w relacjach interpersonalnych i emocjonalnych regulujących zachowanie. Przykład Phineasa Gage'a, robotnika z XIX wieku, ilustruje, jak uszkodzenia płatów przedczołowych mogą prowadzić do zmiany osobowości oraz problemów z samo-kontrolą i hamowaniem impulsów. Choć nie jest to tak dramatyczne w przypadku dzieci uzależnionych, ich mózg również jest w stanie dysregulacji.

Coraz częściej mówi się o uzależnieniach młodzieżowych, ale ważne jest, aby zrozumieć, że diagnoza uzależnienia u dzieci jest inna niż u dorosłych. Zwykle jest to bardziej złożone i związane z innymi zaburzeniami, takimi jak ADHD. Dzieci uzależnione od gier często znajdują się w trudnych sytuacjach w życiu realnym – mogą mieć problemy z nawiązywaniem relacji, radzeniem sobie z konfliktami czy społecznej interakcji. Terapia w takich przypadkach powinna koncentrować się na rozwijaniu umiejętności społecznych, a nie tylko na ograniczaniu korzystania z technologii.

Jednym z wyzwań, przed którymi stoją dzieci, jest łatwy dostęp do gier online i form parahazardu, które przyciągają młode umysły. Dzieci, które nie mają wsparcia emocjonalnego w realnym życiu, są bardziej podatne na takie uzależnienia. Dlatego tak ważne jest, aby rodzice byli zaangażowani w proces terapii, który obejmuje zarówno dzieci, jak i ich rodziny.

Rodzice często nie zdają sobie sprawy z wpływu, jaki mają na tworzenie nawyków swoich dzieci. Właściwe komunikowanie się w rodzinie, ustalanie zasad oraz spędzanie czasu razem może pomóc dzieciom w przezwyciężaniu uzależnień. Terapia pokazuje, że rodzice również uczą się, jak być lepszymi opiekunami i wspierać swoje dzieci w budowaniu zdrowych relacji interpersonalnych.

Jest nadzieja, że dzięki programom terapeutycznym i większej świadomości problemu uzależnień od technologii, przyszłe pokolenia będą mogły lepiej radzić sobie z wyzwaniami, jakie stawia przed nimi cyfrowy świat.