Tydzień po wybuchu skandalu KPO

Od tygodnia, kiedy ujawniono kontrowersje dotyczące dotacji w ramach Krajowego Planu Odbudowy (KPO), rząd jest w szoku. Skandal związany z dotacjami na rozwój branży hotelarskiej i gastronomicznej otworzył puszkę Pandory. Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej nie próżnuje – wstrzymano wypłaty, a kontrole w Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości i wśród regionalnych operatorów również trwają.

Obawy przedsiębiorców i urzędników

Wśród polityków koalicji narastają obawy przed zjawiskiem mrożenia wniosków o fundusze unijne. "Przedsiębiorcze projekty są tylko kroplą w morzu większości infrastrukturalnych czy energetycznych, które nie wymagają dużych, otwartych naborów na dotacje. Martwię się o standardowe fundusze europejskie, które mogą się stać ofiarami tej sytuacji" - przyznaje jeden z urzędników.

Jednak nie tylko przedsiębiorcy czują presję. Zaczynają się obawy, że urzędnicy odpowiedzialni za kontrole projektów także staną się nadmiernie ostrożni, co może doprowadzić do paraliżu administracyjnego. "Milion kontroli bezwładnych urzędników to czarny scenariusz" - stwierdza rozmówca.

Jakie będą konsekwencje?

Niezmiennie większość nadużyć, które można spotkać w dużych projektach, utrzymuje się na poziomie kilku procent. W kontekście KPO nieprawidłowości mogą być jednak mniejsze niż przewiduje standard. Kontrole potrwają do końca września, a ich wyniki mogą przyczynić się do dalszej niepewności tej sytuacji.

Możliwe działanie Komisji Europejskiej

Zastanawiające jest również, czy cała pula KPO zostanie wykorzystana. Już na początku planowania odczuwano opóźnienia, teraz może to być wzmocnione przez efekt mrożący. Dodatkowo, Komisja Europejska może wstrzymać kolejne rewizje KPO, czekając na wyjaśnienia w Polsce.

Bruksela przyjęła postawę wstrzymaną, obserwując rozwój sytuacji. Kluczowym pytaniem pozostaje skala potencjalnych nadużyć.

Zakończenie łatwego dostępu do grantów?

Afera KPO wiąże się też z ostrzeżeniem dla małych i średnich przedsiębiorstw: społeczeństwo przestaje akceptować dotowanie dla tego sektora. Dlatego rząd planuje przyspieszenie reform, wprowadzając niskooprocentowane pożyczki dla MŚP zamiast grantów. W przyszłości wsparcie kierowane będzie głównie do innowacyjnych firm, co oznacza większe wymagania odnośnie pozyskiwania funduszy.

Przyszłość funduszy unijnych w Polsce

Kolejna perspektywa finansowa UE na lata 2028-2035 niesie szansę na przekształcenie dotacji, w tym możliwość przyznawania środków dla przemysłu zbrojeniowego. Przedstawiciele rządu zaznaczają, że obecnie już zaczyna być wdrażany system grantowy STEP, ukierunkowany na wsparcie transformatywne w kraju.

To nowe podejście może przynieść nie tylko zyski dla innowacyjnych branż, ale także wpłynąć na przyszłość całej polskiej gospodarki.