Co roku przed 1 listopada, cmentarze w Polsce zamieniają się w istny jarmark. Sytuacja w tym roku jest jednak nieco niepewna. "Boję się, że w tym roku może być słabo. Ogólnie teraz wszystko słabo schodzi. Nawet żywe kwiaty – ocenia jeden z handlowców.

Na największym cmentarzu w Poznaniu, Miłostowie, przed rozpoczęciem handlu wynajęto ochronę, która strzeże stoiska z kwiatami przez całą noc, by zapobiec kradzieżom. W jednym z kiosków spotykamy pana Michała, który sprzedaje pierniki. "Problem polega na tym, że stoiska z kwiatami mają tak dużo towaru, że lepiej zapłacić komuś, żeby tego pilnował" – mówi mężczyzna, który po raz pierwszy czuwa na cmentarzu. "Tak, jest chłodno, ale trudno" – dodaje z uśmiechem.

W Łodzi przed Starym Cmentarzem życie tętni o 23, kiedy sprzedawcy przygotowują swoje stoiska. Zapalone światła w okolicznych kwiaciarniach, stragany pełne kwiatów, a wśród tego obcokrajowiec, który od lat pilnuje doniczek z chryzantemami. "Już od czterech lat tak działamy – mówi. – Mamy wykupione miejsce do handlu. Noc spędzamy na rozkładaniu towaru, bo od 6 zaczynamy pracę".

Pani Klaudia, hodowczyni chryzantem, również przygotowuje swoje stoisko. Jej znicze różnią się rozmiarami, a donice z kwiatami są starannie opakowane, by klienci mogli wygodnie przenieść je na cmentarz. "Z roku na rok jest coraz gorzej, markety nas wykańczają. Cały rok pielęgnujemy kwiaty, aby wyrosły w odpowiednim momencie. Chcemy, by klienci byli usatysfakcjonowani – podkreśla. – Musimy być przygotowani."

Ciekawostką jest to, że właściciele stoisk często się wspierają. Pani Klaudia wraca na noc do domu, ale mężczyźni zostają, żeby pilnować kwiatów. "Znamy się tutaj, więc pomagamy sobie. Nie możemy zostawić tego wszystkiego, bo przecież rano byłoby pusto" – śmieją się.

W obliczu trudności, jakie napotykają lokalni sprzedawcy, możemy zauważyć, jak istotna jest ta tradycja. To nie tylko handel, ale także sposób na upamiętnienie zmarłych. Warto pamiętać, że każdy zakup wspiera lokalną społeczność, a chwile spędzone przy grobach to czas refleksji i pamięci o tych, którzy odeszli.