Nasza inteligencja, szczególnie związana z funkcjami poznawczymi, rozwija się głównie w obszarze płatów czołowych mózgu, które są wrażliwe na różnorodne bodźce i stresy. Dr Anna Kamza podkreśla, że te obszary rozwijają się do około 25-30 roku życia i są szczególnie narażone na skutki przeciążenia informacyjnego.

Przeciążenie poznawcze może prowadzić do obniżenia inteligencji płynnej, co objawia się trudnościami w rozwiązywaniu problemów oraz elastycznym myśleniu. Częste korzystanie z mediów społecznościowych oraz pasywne oglądanie telewizji bez głębszej analizy treści powoduje, że mózg również przestaje rozwijać nowe połączenia neuronalne.

Prawda jest taka, że w dzisiejszym świecie jesteśmy bombardowani bodźcami, które, choć pozornie angażujące, w rzeczywistości mogą prowadzić do jego przeciążenia. Dr Kamza zaznacza, że w obliczu nadmiaru informacji niezwykle istotne jest wprowadzenie tzw. „detoksu cyfrowego” – czasów, w których ograniczamy korzystanie z technologii, co sprzyja poprawie koncentracji i efektywności myślenia.

Mózg jest zdolny do neuroplastyczności, co oznacza, że może tworzyć nowe połączenia w odpowiedzi na bodźce. Niestety, chaotyczne i nadmierne stymulowanie nie sprzyja tworzeniu użytecznych połączeń. Utrzymywanie się w stanie ciągłego przeciążenia prowadzi do obniżenia zdolności adaptacyjnych oraz obniżonej plastyczności neuronów.

W skrajnych przypadkach, długotrwałe przeciążenie informacyjne może nawet skutkować utratą części połączeń między komórkami nerwowymi, co stawia nasze umiejętności intelektualne w niebezpieczeństwie.

Nowe badania sugerują, że poza przeciążeniem poznawczym istnieje także problem lenistwa poznawczego, kiedy ludzie rezygnują z aktywności intelektualnych. Siedzenie przed ekranem, rutynowe oglądanie tych samych programów, ograniczanie kontaktu z innymi czy brak chęci do nauki – to przykłady działań, które mogą negatywnie wpływać na nasze zdolności społeczne i umysłowe.

Eksperci zwracają również uwagę na rosnącą obecność sztucznej inteligencji, która, choć może być użyteczna, jednocześnie niesie ryzyko zniechęcenia do samodzielnego myślenia. Coraz więcej uczniów korzysta z AI, aby tworzyć pracy studenckie, co czasem prowadzi do braku głębszej analizy i refleksji nad tematyką. Współpraca z AI powinna być jednak świadoma i celowa, by służyła jako narzędzie wspierające, a nie zastępujące naszą intelektualną aktywność.

Na koniec warto podkreślić, że umiejętność krytycznego myślenia staje się kluczowa w dobie łatwego dostępu do informacji. Dostosowanie edukacji do zmieniającego się świata, oraz rozwój narzędzi do pomiaru inteligencji z pewnością będą istotne w nadchodzących latach. Jakie wnioski płyną z tych obserwacji? Jak byśmy musieli zmienić nasze podejście do nauki i rozwoju, aby skutecznie obronić się przed szkodliwymi skutkami nadmiaru informacji?