Galaktyka M87, jedna z największych w naszej lokalnej części Wszechświata, jest nie tylko fascynującym obiektem badań, ale skrywa także wiele tajemnic związanych z czarną dziurą w swoim centrum. Umożliwia ona emisję dżetów – gigantycznych strumieni wysokoenergetycznych cząstek, które poruszają się z prędkością bliską prędkości światła. Ostatnie badania wykazały, że interakcje tych dżetów z otaczającą materią są znacznie bardziej złożone, niż wcześniej sądzono.

W szczególności naukowcy zauważyli niepokojąco wysoką częstotliwość wybuchów klasycznych nowych. Nowe powstają w układach podwójnych, gdzie biały karzeł przyciąga materię od swojego towarzysza – gwiazdy. Po osiągnięciu krytycznej masy, następuje gwałtowna eksplozja, co powoduje, iż ten proces powtarza się cyklicznie.

Ale jak często można obserwować te zjawiska w pobliżu dżetu czarnej dziury w M87?

Aby lepiej zrozumieć to fenomenalne zjawisko, astronomowie wykorzystali Kosmiczny Teleskop Hubble’a, kierując go na centrum galaktyki przez niemal cały rok. Co pięć dni rejestrowali wybuchy nowych, zanim te znikały z pola widzenia. W sumie zaobserwowano aż 94 nowe, co w połączeniu z wcześniejszymi obserwacjami dało 135 wybuchów, co jest statystycznym szokiem.

Zaskakujące jest to, że w obszarze galaktyki wokół dżetu czarnej dziury zarejestrowano aż 25 wybuchów nowych, w przeciwieństwie do jedynie 12 wystąpień w innych częściach galaktyki. Wygląda na to, że bliskość dżetu znacznie intensyfikuje te zjawiska. Szansa na to, że taki rozkład wybuchów nowych jest przypadkowy, wynosi zaledwie 0,076 proc., co sugeruje, że musi zachodzić jakiś wpływ środowiskowy.

Jaka może być przyczyna tego zjawiska?

Badacze nieustannie analizują, czy nowe tuż przy dżecie mają jakieś wyjątkowe cechy. Ocena jasno­ści, rozkładu długości fal światła czy czasów trwania poszczególnych etapów wybuchów nie przynosi istotnych rezultatów. Wskazuje to na to, że dżet nie wpływa bezpośrednio na fizykę nowych.

Jednym z możliwych wyjaśnień jest zwiększenie przepływu materii do białego karła, co mogłoby przyspieszyć cykl regularnych wybuchów. Mimo to dżety są zbyt rozproszone, aby istotnie oddziaływać na sąsiednie gwiazdy i zwiększać transfer materii. Co więcej, podobnych efektów nie zaobserwowano w przypadku dżetów po drugiej stronie galaktyki, co wzmacnia teorię o lokalnym oddziaływaniu z dżetem.

Nauka wciąż ma wiele do odkrycia, a galaktyka M87 pozostaje przedmiotem intensywnych badań, które mogą ujawnić więcej sekretów dotyczących struktury naszego Wszechświata. Jakie jeszcze zdolności kryją supermasywne czarne dziury i jak wpływają na otaczające je gwiazdy? Te pytania wciąż czekają na odpowiedź!