Rok 2023 okazał się trudny dla branży pomp ciepła, z dramatycznym spadkiem sprzedaży, który sięgnął prawie 50% w drugiej połowie tego roku w Unii Europejskiej. Powody są złożone: niepewność polityczna, spowolnienie w budownictwie oraz niższe ceny gazu naturalnego. Jednak nadzieja wciąż żyje, a sygnały o odbiciu rynku zaczynają się pojawiać.

Pompy ciepła są kluczowym elementem w realizacji Europejskiego Zielonego Ładu, który ma na celu znaczne ograniczenie emisji gazów cieplarnianych i promowanie energii odnawialnej. Przykładem, jak te urządzenia mogą przekształcić przemysł, jest belgijska cukiernia Tiense Suikerraffinaderij. Zainstalowana tam pompa ciepła zastąpiła tradycyjny gaz kopalny, przechwytując ciepło odpadowe o temperaturze 80°C. To ciepło jest następnie wykorzystywane do produkcji pary o temperaturze do 138°C, co jest kluczowe w procesie krystalizacji cukru. Inauguracja nowego systemu miała miejsce z udziałem premiera rządu flamandzkiego, Matthiasa Diependaele, co podkreśla znaczenie tej inwestycji.

Czy w Polsce również możemy liczyć na odbicie sprzedaży pomp ciepła? Jeszcze w 2022 roku osiągnęliśmy rekordowy wzrost o 102%, co czyniło nas liderem w tej dziedzinie na świecie. W styczniu 2023 roku aż 64% wniosków o dofinansowanie w programie Czyste Powietrze dotyczyło instalacji pomp ciepła. Niestety, sytuacja zaczęła się pogarszać, gdy nieuczciwi sprzedawcy zaczęli oferować wadliwe urządzenia, co prowadziło do wzrostu rachunków za ogrzewanie, a nie ich obniżania.

Receptą na te problemy miała być lista tzw. zielonych urządzeń ZUM, która miała zapewnić, że urządzenia grzewcze, w tym pompy ciepła, będą weryfikowane, co miało zbudować zaufanie wśród klientów. Niestety, nie udało się to w pełni zrealizować, co doprowadziło do konfliktów między organizacjami związanymi z różnymi producentami. Izba Gospodarcza Urządzeń OZE (IGU OZE) domaga się pełnego dostępu do raportów technicznych związanych z listą ZUM, co nie jest wspierane przez Polską Organizację Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC). Sprawa trafiła nawet do Komisji Europejskiej.

Wszyscy w tej sytuacji najbardziej tracą na braku klarowności, co wpływa na beneficjentów, którzy nie wiedzą, które urządzenia zredukują ich koszty, a które mogą je jeszcze zwiększyć. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), operator programu Czyste Powietrze, musi jak najszybciej rozwiać wątpliwości, zanim ruszy nowy nabór wniosków 31 marca 2025 roku. Bez tego wsparcia i jasnych zasad, marzenia o jakościowym wzroście rynku pomp ciepła w Polsce mogą okazać się jedynie złudzeniem.