Od 2000 roku Czesław Miłosz, uznawany za jednego z najwybitniejszych poetów współczesnych, osiedlił się na stałe w Krakowie. Jego towarzyszką życia była młodsza o 33 lata żona, Carol. Mimo zdrowotnych problemów, Miłosz pozostał aktywny twórczo i był otoczony przyjaciółmi oraz wielbicielami, którzy traktowali go z ogromnym szacunkiem.

Jego wiersze i eseje nie tylko odzwierciedlały głęboką mądrość, ale również osobiste zmagania. Uczestniczył w ważnych wydarzeniach historycznych i społecznych, co czyniło go postacią nie tylko literacką, ale także publiczną.

W latach 90. Miłosz stał się centralną postacią polskiego życia literackiego. Andrzej Franaszek, biograf poety, zauważył, że przekształcił on polską sztukę myślenia i pisania, ożywiając debatę intelektualną tamtych lat. Jego twórczość była często bliska miejscowym wydarzeniom, a jego osobiste przeżycia doprowadziły do jeszcze większego zaangażowania artystycznego.

Mimo licznych sukcesów artystycznych, Miłosz w miarę upływu lat odczuwał narastającą samotność. W 2002 roku stracił żonę Carol, a jego zdrowie znacznie się pogorszyło. Czuł się osamotniony, jako że większość jego bliskich przyjaciół odeszła. Obserwował świat wciąż z wielką wnikliwością, wykorzystując ostatnie lata na tworzenie poezji.

Wspomnienia z przeszłości wciąż go prześladowały. W latach 70. utracił swoją pierwszą żonę, Jankę, co było dla niego tragicznym doświadczeniem. Pod koniec życia, Miłosz zmagał się z różnymi dolegliwościami zdrowotnymi, w tym problemami z wzrokiem, co znacznie utrudniało mu pracę twórczą. Jego ostatnim dziełem, napisanym przed śmiercią, była książka "Inne abecadło".

Wielu czytelników, tak jak Marcin Świetlicki, uważało Miłosza za "ostatniego wielkiego poetyckiego potwora", odnosząc się do jego niepowtarzalnego stylu i wpływu na literaturę.

Rewolucyjna chwila dla Miłosza nadeszła 9 października 1980 roku, gdy obudził się, by usłyszeć wiadomość o przyznaniu mu Nagrody Nobla. Jego pierwszą reakcją było "to nieprawda", co tylko świadczy o jego skromności. Jednak z biegiem lat, docenił to wyróżnienie, które otworzyło przed nim drzwi do większej popularności.

W ostatnich latach życia Miłosza wsparł prof. Andrzej Szczeklik, który stał się jego osobistym lekarzem. Miłosz, znany ze swojej nieufności, często kwestionował zalecenia medyczne, mimo że chciał umrzeć w swoim własnym domu, z dala od szpitalnych łóżek.

Wszystko zakończyło się 14 sierpnia 2004 roku w Krakowie. W dniu jego śmierci, Wisława Szymborska, zaznaczyła, że jego poezja przetrwa dłużej niż doczesność, co było pięknym podsumowaniem jego trwałego dziedzictwa. Miłosz został pochowany w krypcie klasztoru oo. Paulinów na Skałce, obok innych wielkich postaci kultury polskiej, co również podkreśla jego niezwykłe znaczenie w historii sztuki.