Kiedy prof. Priscilla Baker odbierała prestiżową nagrodę L’Oréal-UNESCO for Women in Science, podkreśliła znaczenie widoczności kobiet w nauce. Jej słowa to nie tylko refleksja, ale także wezwanie do działania – do wychowywania dziewczynek na odważne kobiety, które nie boją się mówić swoim głosem.

Prof. Baker, pionierka chemii analitycznej z Uniwersytetu Western Cape w RPA, prowadzi przełomowe badania nad elektrochemicznymi mikrosensorami. Te innowacyjne urządzenia mają zastosowanie w ochronie środowiska, bezpieczeństwie żywności oraz medycynie. Dzięki inteligentnym czujnikom opracowanym w jej laboratorium, lekarze mogą w czasie rzeczywistym monitorować niektóre choroby, co znacząco ułatwia proces leczenia.

"Dzieciństwo wśród mężczyzn - ale zawsze mogłam być sobą"

W dzieciństwie prof. Baker była jedyną dziewczynką w rodzeństwie pełnym braci. Od najwcześniejszych lat uczyła się, że może być sobą. "Dorastałam wśród mężczyzn, lecz zawsze miałam wsparcie rodziny oraz mentorów, którzy pomogli mi zrozumieć, że kobiecość nie stoi w sprzeczności z przywództwem," wspomina.

Baker, będąc pierwszą kobietą profesorem w swoim wydziale, zauważa, że to doświadczenie było dla niej niezatarte: "To nie była tylko kwestia płci, byłam także pierwszą czarnoskórą kobietą na tym stanowisku, ale nigdy nie pozwoliłam, żeby to mnie zatrzymało."

"Nie tylko opiekunki - ale liderki!"

Dzisiaj prof. Baker bada zielone technologie i oczyszczanie wody, a jednocześnie kształtuje przyszłe pokolenia naukowców. Kiedy przychodzą do niej studenci, pierwsze pytanie brzmi: "Gdzie chciałbyś być za pięć lat?". Uważa, że otwarte rozmowy o przyszłości są kluczowe, by młodzież mogła odnaleźć swoje miejsce w nauce.

"Kobiety w nauce muszą przyjąć przywództwo. Nie możemy być tylko cichymi, cierpliwymi uczestniczkami – czas działać!" podkreśla.

"Kultura instytucjonalna wymaga zmian"

Na pytanie, co jest największą barierą dla kobiet w nauce, prof. Baker odpowiada bez wahania: "To nie brak programów, ale problemy niewidzialne – oddalenie od rodziny, brak wsparcia emocjonalnego oraz instytucjonalne niedocenienie kobiet."

Podkreśla, że zmiany muszą być zarówno systemowe, jak i osobiste. Prosty akt szacunku, niezależnie od pozycji społecznej, jest podstawą. "Tworzymy przestrzenie dla równych praw, niezależnie od tego, kto jesteśmy," mówi.

"Nie można się bać pytać"

Baker zwraca uwagę na trudności ekonomiczne w dostępie do edukacji, zwłaszcza wśród pierwszego pokolenia studentów: "Rodziny często mają wystarczające fundusze tylko na pierwszy rok. Ważne jest, aby nie bać się zadawać pytań i szukać wsparcia na uczelniach."

"Nie trzeba mieć siły, by być liderką"

Prof. Baker zaznacza, że analiza chemiczna wymaga determinacji i umiejętności zespołowych, nie siły fizycznej. Przemiany w dziedzinie nauki pokazują, że przynależność do grona liderów nie oznacza dominacji, ale umiejętność pracy w grupie.

"Wychowujmy dziewczynki do wolności"

Zadając pytanie o najważniejsze przesłanie dla córek, odpowiada: "Wychowuj je do wolności. Pozwól, aby były sobą i zawsze bądź obecna w ich życiu. Matka, która dostrzega swoje dziecko, ma ogromny wpływ na jego rozwój."

Każda z nas może się inspirować historią prof. Baker. Jej kariera przypomina, że sukces nie jest łatwy, ale z wsparciem można przezwyciężać wszelkie wątpliwości.

"Laureatka międzynarodowej nagrody L’Oréal-UNESCO"

W tym roku prof. Baker znalazła się wśród pięciu laureatek międzynarodowej nagrody L’Oréal-UNESCO, która docenia wkład kobiet nauki. Dostrzegano nie tylko jej badania, ale także zaangażowanie w mentoring młodych naukowców.

Wspólnie z innymi laureatkami – między innymi z prof. Marią Teresą Dovą, odkrywczynią bozonu Higgsa, i prof. Barbarą Finlayson-Pitts, chemiczką, która poprawia jakość powietrza – pokazuje, że kobiety mają kluczową rolę w nauce.

Mimo postępów, kobiety wciąż stanowią zaledwie 31,7% naukowców na świecie. Jak mówi prof. Baker: "Nadal brakuje widocznych wzorców kobiecych w nauce. Dlatego dążę do tego, aby być obecna i wpływać na kolejne pokolenia."