Astronomowie w tarapatach finansowych

Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk znalazło się w tragicznej sytuacji. Musi zapłacić niewyobrażalne 4 miliony złotych odszkodowania za bezumowne użytkowanie działki, na której instytucja funkcjonuje od niemal pięciu dekad. Prawne problemy sięgają lat 70-tych, kiedy to teren, przez większość czasu będący własnością Skarbu Państwa, został orzeczeniem sądu w 2007 roku przyznany osobie prywatnej.

Dlaczego Naukowcy muszą płacić za przeszłość?

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przyznało, że jest świadome trudnej sytuacji finansowej CAMK. Choć sprawa była analizowana dokładnie, resort nie dostrzegał możliwości udzielenia wsparcia. Podkreślają, że jako samodzielny podmiot, CAMK musi samodzielnie radzić sobie ze swoimi zobowiązaniami.

Kontrowersyjny wyrok sądowy z lat 70-tych

Problemy CAMK wynikają jednak z regulacji prawnych sprzed wielu lat. Instytut posiadał prawo użytkowania wieczystego gruntów, które przez czterdzieści lat figurowały jako własność Skarbu Państwa. Dopiero w 2007 roku, po sądowym sprostowaniu, odkryto, że część tych działek należy do prywatnych właścicieli, co postawiło instytucję w formalnie niekorzystnej sytuacji.

Jakie konsekwencje poniesie instytut?

W 2025 roku CAMK osiągnął ugodę z właścicielami gruntów, rozkładając zobowiązanie na dwie raty. Niestety, pierwsza z nich została już zapłacona kosztem funduszy przeznaczonych na badania naukowe, co znacząco ogranicza bieżącą działalność instytutu.

Alarm dla polskiej astronomii!

CAMK PAN ostrzega, że kryzys ten zagraża realizacji dwóch kluczowych projektów międzynarodowych: ERC Synergy Grant "UniverScale" oraz Teaming for Excellence "Astrocent Plus". Władze instytutu informowały odpowiednie ministerstwa o swojej sytuacji, jednak do tej pory nie otrzymały żadnej finansowej pomocy.

Reakcja Ministerstwa Nauki

Ministerstwo zaznacza, że wspiera rozwój nauki, ale nie może przejąć cywilnoprawnych zobowiązań instytutów. Z przykrością fiksują się na literałach prawa, nie oferując realnej pomocy w obliczu kryzysu, który mógłby zaszkodzić polskiej nauce.

Przyszłość polskiej astronomii w niepewności

Reprezentanci CAMK apelują do władz o pomoc, wskazując, że instytut, który od lat buduje pozycję polskiej nauki w świecie, teraz będzie musiał samodzielnie poradzić sobie ze skutkami błędów przeszłości, za które nie ponosi winy. Czy pomoc nadejdzie na czas?

Centrum Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika: Wiodąca instytucja naukowa w Polsce

Centrum jest kluczowym ośrodkiem w Polsce w dziedzinie astronomii i astrofizyki, aktywnie prowadzącym badania obserwacyjne i teoretyczne od 1978 roku. Sytuacja, w której się znalazło, jest zatem nie tylko tragiczna, ale i niebezpieczna dla polskiego postępu naukowego.