Wojewódzkie fundusze zidentyfikowały coraz więcej nieprawidłowości w programie "Czyste Powietrze". W wykonawcy mogą domagać się zwrotu nieuzasadnionych kosztów od beneficjentów, nawet jeśli ci zostali wprowadzeni w błąd.

W tym tygodniu zarząd Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podejmie decyzję odnośnie nowego kształtu programu. Od końca listopada nabor wniosków jest wstrzymany, a do końca marca NFOŚiGW ma na celu uszczelnienie programu. Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska będą zajmować się zaległymi wnioskami.

Kontrole programu "Czyste powietrze"

Według Roberta Gajdy, wiceprezesa NFOŚiGW, proces rozpatrywania wniosków się poprawia. Czasami jednak występują opóźnienia w wypłatach, które są uzależnione od wyników przeprowadzanych kontroli. Ostatnio, z powodu wysokiej liczby nadużyć, coraz więcej wniosków trafia z prośbą o korekty lub wyjaśnienia do wykonawców. Wiele kosztów znacząco przekracza rynkowe ceny.

W minionym tygodniu na konferencji prasowej zorganizowanej przez posła Bartłomieja Pejo, wykonawcy apelowali o wypłaty za wykonane prace, zaznaczając, że niektórzy czekają na płatności od wielu miesięcy. Benificjenci martwią się, że mimo iż wykonali swoje obowiązki, muszą płacić podatki od ryzykownych zaliczek, podczas gdy środki z funduszu nie zostały im jeszcze przekazane.

Niebezpieczeństwo fałszywych kosztów

Gajda zauważa, że często pojawiają się nieprawidłowości związane z wystawionymi fakturami. Na przykład, beneficjentka chciała zamontować specyficzne marmurowe parapety, które nie są kwalifikowane do dofinansowania, ale mimo to znalazły się w kosztorysie.

Co się stanie, gdy wykonawca przeszacuje materiały lub uwzględni wydatki nieobjęte programem? W takim przypadku, wykonawca może dochodzić swoich kosztów od beneficjenta, co zwiększa ryzyko oszustw w sektorze. Beneficjenci są narażeni, ponieważ odpowiadają za zgodność wszystkich kosztów ze standardami programu, nawet jeśli nie są to ich własne działania.

Rekomendacje ekspertów

Eksperci wzywają do wprowadzenia jednolitych limitów kosztów dla usług, takich jak ocieplanie budynków, co uprościłoby weryfikację umów i zmniejszyło liczbę nadużyć. Kluczowe jest także, aby przedsiębiorcy zostali objęci certyfikacją jakości usług, co pomogłoby zapewnić profesjonalizm i transparentność w tym programie. W placówkach, takich jak w Wielkiej Brytanii i Niemczech, system certyfikacji już funkcjonuje.

W obliczu rosnących wątpliwości i oszustw w programie "Czyste Powietrze", NFOŚiGW złożył zawiadomienie do prokuratury dotyczące kilku wykonawców, którzy złożyli wnioski o dofinansowanie na łączną kwotę około 600 mln zł. Te okoliczności podkreślają ilość przestępstw, które dzieją się w kontekście publicznych pieniędzy.

Podsumowując, wprowadzenie skutecznych reform w programie "Czyste Powietrze" oraz odpowiedzialności wykonawców może przyczynić się do bardziej przejrzystego i sprawiedliwego systemu, w którym beneficjenci będą mogli czuć się pewniej w przekonywaniu do zainwestowania w ekologiczne innowacje.