Czym tak naprawdę jest Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego?

Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego to niezwykle ważny rejestr, który chroni tradycje, obrzędy i praktyki kulturalne, będące kluczowymi elementami polskiej tożsamości. Polska, będąc sygnatariuszem Konwencji UNESCO, ma obowiązek inwentaryzowania tych unikalnych zwyczajów, które mają szczególne znaczenie dla naszej kultury narodowej.

Wigilia Bożego Narodzenia – narodowa skarbnica tradycji

Wigilia Bożego Narodzenia to jedno z najważniejszych świąt w Polsce. Słowo "Wigilia" pochodzi od łacińskiego wyrazu oznaczającego "czuwanie" – odnosi się do oczekiwania na narodziny Jezusa. Ta piękna tradycja, głęboko zakorzeniona w chrześcijaństwie, ma równie bogaty wymiar kulturowy i społeczny, łącząc pokolenia przy wspólnym stole.

Tradycje wigilijne, które musisz poznać

1. **Wieczerza wigilijna**

Wieczerza wigilijna zaczyna się po pojawieniu się pierwszej gwiazdy na niebie, symbolizującej gwiazdę betlejemską, która prowadziła Trzech Króli do miejsca narodzin Jezusa.

2. **Dwanaście potraw**

Na stole wigilijnym tradycyjnie serwuje się 12 potraw, które odzwierciedlają liczbę apostołów oraz miesięcy w roku. W różnych regionach Polski można zasmakować w: - Barszczu czerwonym z uszkami lub zupie grzybowej, - Kapuście z grochem lub grzybami, - Pierogach z kapustą i grzybami, - Rybach, a w szczególności karpiu, - Kluskach z makiem, - Kucii.

3. **Łamanie się opłatkiem**

Jednym z najpiękniejszych momentów Wigilii jest łamanie się opłatkiem. Ten gest symbolizuje jedność, przebaczenie i wzajemne życzenia pomyślności.

4. **Puste nakrycie przy stole**

Zostawienie pustego miejsca przy stole to tradycja, która wyraża polską gościnność i symbolizuje gotowość przyjęcia niespodziewanego gościa.

5. **Kolędy i prezenty**

Po wieczerzy rodziny wspólnie śpiewają kolędy. W zależności od regionu, prezenty przynosi Święty Mikołaj, Aniołek lub Gwiazdor.

6. **Pasterka**

Wiele rodzin kończy Wigilię udziałem w Pasterce – uroczystej mszy odprawianej o północy na cześć narodzin Jezusa.

Regionalne zwyczaje wigilijne

Polska kultura jest niesamowicie różnorodna, co znajduje odzwierciedlenie w odmiennych zwyczajach wigilijnych. Na przykład, w Kaszubach w domach goszczą "gwiôzdki", które przebrane w maski śpiewają kolędy. W Borach Tucholskich kolędują "gwiazdory", a w okolicach Kalisza tradycję pielęgnują "Wilijarze", prezentując zabawne scenki.

Wigilia w różnych wyznaniach

Obchody Wigilii różnią się w zależności od wyznania. W rodzinach prawosławnych i greckokatolickich Wigilia obchodzona jest 24 grudnia lub 6 stycznia, z tradycyjnymi potrawami podobnymi do tych w Kościele katolickim. W tradycji ewangelickiej Wigilia często ma charakter duchowy, z czytaniem Pisma Świętego i śpiewaniem kolęd.

Dlaczego wpis na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ma znaczenie?

Decyzja o wpisaniu tradycji Wigilii Bożego Narodzenia na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego podkreśla jej znaczenie w polskiej kulturze. To ważny krok w dokumentowaniu i ochronie tradycji, jakie przekazujemy z pokolenia na pokolenie. To także przypomnienie dla młodszych generacji o wartości wspólnego spędzania czasu oraz pielęgnowania lokalnych zwyczajów. W dobie globalizacji i szybkiego życia, te tradycje stają się bezcennym skarbem, którego należy bronić.