Kim byli ludzie, których czaszki zachowały się do naszych czasów?

Kim byli ludzie, których czaszki zachowały się do naszych czasów, i jak były one używane w dawnych społecznościach? Zwykle w dyskursie naukowym pojawiały się dwie główne teorie. Pierwsza zakładała, że czaszki stanowiły trofea wojenne, które miały na celu zastraszenie wrogów. Z kolei druga sugerowała, że były to szczątki szczególnie zasłużonych członków społeczności. Niestety, obie teorie opierały się głównie na przekazach ustnych oraz źródłach etnograficznych, przez co ich weryfikacja była niezwykle trudna.

Nowe badania nad czaszkami

W ostatnich latach grupa badaczy z Hiszpanii, Francji i Niemiec, kierowana przez ekspertów z Universitat Autònoma de Barcelona, podjęła się wyzwania, aby rzucić nowe światło na ten kontrowersyjny temat. Dzięki badaniom bioarcheologicznym i analizom izotopowym, naukowcy odkryli, że ritualne wykorzystywanie czaszek różniło się w zależności od lokalnych społeczności. Co więcej, po raz pierwszy udało się określić mobilność ludności z północno-wschodnich obszarów Półwyspu Iberyjskiego w omawianym okresie.

Znaczenie czaszek w badaniach

Punktem wyjścia dla tych badań było założenie, że jeśli czaszki są trofeami wojennymi, to powinny one należeć do ludzi z innych regionów. W przeciwnym razie, jeśli były to ciała osób znaczących dla lokalnej społeczności, należały one do mieszkańców okolicy, mówi główny autor badań, Rubén de la Fuente-Seoane.

Analiza czaszek z Puig Castellar i Ullastret

Badania potwierdziły, że czaszki znalezione w Puig Castellar i Ullastret były starannie wybierane. Analizy wykazały wyraźną preferencję dla czaszek mężczyzn. W Puig Castellar zbadano cztery czaszki – trzy należały do mężczyzn w wieku od 18 do 35 lat, a jedna do osoby o nieokreślonej płci w wieku 15 lat. Z kolei w Ullastret, wśród trzech badanych czaszek, dwie należały do mężczyzn (w wieku 20-30 lat), a jedna do osoby w wieku 17-25 lat.

Wnioski z badań izotopowych

Choć w obu miejscach występowała przewaga czaszek mężczyzn, różnice w pochodzeniu zmarłych oraz lokalizacji czaszek były zauważalne. Analizy izotopowe strontu i tlenu pokazały, że trzy z czterech osób z Puig Castellar miały wartości znacznie odbiegające od lokalnych, co sugeruje, że nie były to szczątki miejscowych mieszkańców. Natomiast badania na Ullastret ujawniły, że czaszki pochodziły zarówno od lokalnych, jak i obcych osób. Te wyniki sugerują, że rytuały związane z czaszkami miały różne znaczenia w obu miejscach.

Kontekst odkrycia czaszek

Niezwykle interesujące jest także to, w jakim kontekście odkryto czaszki. W Puig Castellar, osadzie o powierzchni około 0,5 ha, istniała między V a II wiekiem p.n.e. Czaszki znaleziono blisko wewnętrznych części fortyfikacji, w pobliżu głównego wejścia, co mogło sugerować ich rolę w zastraszaniu potencjalnych napastników. Natomiast w Ullastret, największej znanej osadzie Iberów w Katalonii, dwie czaszki odkryto na ulicy w centrum osady, co wskazuje, że mogły być wystawiane przy wejściu do domów. Trzecia czaszka została natomiast znaleziona w fosie na zewnętrznej stronie fortyfikacji, co również może sugerować jej wojenne znaczenie.

Potrzeba dalszych badań

Nowe odkrycia na pewno wymagać będą dalszych badań. Co więcej, niedawne odkrycie, w ramach którego zidentyfikowano czaszki podobne do tych opisanych, mogących należeć do kobiet, rzuca nowe światło na ten fascynujący temat, który ciągle kryje wiele tajemnic.