Nowe wytyczne na temat ciśnienia tętniczego, które zaprezentowano podczas Kongresu Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC) 30 sierpnia 2024 roku, przynoszą istotne zmiany w podejściu do diagnostyki i leczenia nadciśnienia. W szczególności wprowadzono nową kategorię – podwyższone ciśnienie tętnicze, które obejmuje wartości skurczowe od 120 do 139 mmHg oraz rozkurczowe od 70 do 89 mmHg. Wcześniej taki poziom uznawano za normalny, jednak według aktualnych zaleceń, jest to sygnał ostrzegawczy, który wymaga baczniejszej obserwacji oraz możliwej interwencji. Specjaliści podkreślają, że rozwój nadciśnienia jest procesem stopniowym, gdzie większość pacjentów nie przeskakuje od normalnych wartości do ciężkiej postaci choroby, lecz stopniowo wkracza w obszar podwyższonych wartości.

Kolejną ważną zmianą w wytycznych jest dostosowanie docelowego poziomu ciśnienia krwi, do którego powinno dążyć leczenie. Wcześniej rekomendacje sugerowały dwuetapową strategię, by najpierw obniżyć ciśnienie poniżej 140/90 mmHg, a później, jeśli to możliwe, poniżej 130/80 mmHg. Nowe zalecenia upraszczają ten proces – teraz większość pacjentów powinna dążyć do ciśnienia skurczowego między 120 a 129 mmHg. Ta zmiana oparta jest na badaniach klinicznych, które wykazały, że niższe wartości ciśnienia wiążą się z mniejszym ryzykiem incydentów sercowo-naczyniowych, takich jak zawał serca czy udar mózgu.

W wytycznych zwrócono również uwagę na znaczenie suplementacji potasem, zwłaszcza u osób bez zaawansowanej przewlekłej choroby nerek, ponieważ ten pierwiastek pomaga naturalnie obniżać ciśnienie krwi. Ponadto, po raz pierwszy uwzględniono możliwość stosowania denerwacji nerek – nowatorskiej procedury zniszczenia nerwów w naczyniach nerkowych, co prowadzi do obniżenia ciśnienia tętniczego. Metoda ta jednak nie jest rekomendowana jako terapia pierwszego wyboru; jest ograniczona do pacjentów z opornym nadciśnieniem, u których standardowa farmakoterapia nie przynosi oczekiwanych efektów.

Należy również zaznaczyć, że podwyższone ciśnienie tętnicze jest istotnym sygnałem ostrzegawczym, znaczącym wzrost ryzyka przekształcenia się w pełnoobjawowe nadciśnienie (≥140/90 mmHg). Nowa kategoria wprowadzona w wytycznych ESC z 2024 roku ma na celu identyfikację osób w grupie podwyższonego ryzyka jeszcze przed pojawieniem się nieodwracalnych uszkodzeń naczyń krwionośnych. W praktyce oznacza to, że osoby z tymi wartościami powinny być poddawane regularnej kontroli oraz ocenie dodatkowych czynników ryzyka, takich jak cukrzyca, zaburzenia lipidowe czy historia chorób sercowo-naczyniowych w rodzinie. Wczesna interwencja w postaci zmiany stylu życia może znacznie zmniejszyć ryzyko rozwoju poważnych problemów.

Ignorowanie pierwszych objawów podwyższonego ciśnienia może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych, takich jak zawał serca, udar mózgu czy przewlekła niewydolność nerek. Tempo, w jakim nadciśnienie działa na organizm, polega na stopniowym pogrubieniu ścian naczyń krwionośnych, co zmniejsza ich elastyczność i przyspiesza proces miażdżycowy, zwiększając ryzyko zakrzepów oraz zatorów. Długotrwałe utrzymywanie się wartości skurczowych powyżej 130 mmHg sprawia, że serce musi intensywniej pompować krew, co prowadzi do przerostu lewej komory oraz zaburzeń rytmu serca.

Warto również wspomnieć, że regularne monitorowanie ciśnienia tętniczego w warunkach domowych jest kluczowe. Pomiar wykonany podczas wizyty lekarskiej może być zawyżony z powodu stresu (tzw. efekt białego fartucha). Wykonywanie pomiarów w domu dostarcza dokładniejszych danych i lepszej oceny rzeczywistego stanu pacjenta. Dodatkowo, profilaktyka – redukcja spożycia soli, regularna aktywność fizyczna oraz zwiększenie podaży potasu – mogą skutecznie stabilizować ciśnienie tętnicze.