Każdy, kto jesienią 2022 roku zetknął się z internetem, z pewnością słyszał o sztucznej inteligencji (AI). Firma OpenAI wypuściła na rynek ChatGPT, który potrafił prowadzić rozmowy i odpowiadać na wszelkie pytania z niespotykaną dotąd precyzją. Wkrótce potem pojawiły się narzędzia AI zdolne do tworzenia grafik, zdjęć, a nawet filmów.

AI okazuje się niezwykle przydatna w różnych dziedzinach: pisaniu artykułów, diagnozowaniu chorób, analizach ekonomicznych – przewyższa ekspertów w wielu przypadkach. Właściwie AI może zastąpić człowieka w wielu sferach życia zawodowego.

Etyka w dobie AI – Kościół zabiera głos

Nowe technologie wymagają jednak rozwiązań etycznych. Eksperci ostrzegają przed zagrożeniami masowego korzystania z AI. Tu właśnie Kościół katolicki zdecydował się na interwencję. Giovanni Tridente, dziennikarz i wykładowca na rzymskich uniwersytetach papieskich, porównał AI do narzędzia, które można użyć zarówno w dobrym, jak i złym celu. Potępiał zarówno "alarmistyczne ostrzeżenia", jak i "bezkrytyczny optymizm" wobec AI. Kościół przyjął realistyczne podejście, postulując konieczność "etycznej sztucznej inteligencji".

Specjalne wezwanie papieża Franciszka

Już w grudniu 2023 roku papież Franciszek wezwał do zawarcia międzynarodowego traktatu regulującego rozwój AI. Ostrzegał, że brak takiego porozumienia może prowadzić do "dyktatury technologicznej". Dokument Rome Calls for the Ethical AI z 2020 roku, podpisany przez Microsoft, IBM, FAO i włoskie Ministerstwo Innowacji, nakreśla sześć zasad etycznych: przejrzystość, włączenie, odpowiedzialność, bezstronność, niezawodność oraz bezpieczeństwo i prywatność.

Dlaczego Franciszek mówi o AI na G7?

Kościół opracował już wiele postulatów dotyczących AI, które zyskały powszechną akceptację. Papież Franciszek poświęcił temu tematowi swoje ostatnie orędzie na Światowy Dzień Pokoju. Zapytał, czy technologia może wpłynąć na pokój czy wojnę, podkreślając, że AI odgrywa coraz większą rolę w wyścigu zbrojeń.

Zagrożenia związane z AI w wojskowości

Technologia wojskowa, z autonomicznymi systemami decyzyjnymi, staje się coraz bardziej zaawansowana, co budzi pytania o odpowiedzialność etyczną. Papież ostrzega, że autonomiczne systemy wojskowe mogą prowadzić do katastrofalnych zniszczeń i eskalacji konfliktów. Stąd jego stanowcze zalecenie: "Żadna maszyna nie powinna decydować o życiu człowieka".

Autonomiczne sądy i decyzje

Nie tylko w wojskowości, ale również w sądownictwie AI może być wykorzystana. Papież Franciszek zaznaczył, że programy pomagające sędziom mogą mieć negatywne skutki, jeśli nie są dobrze zaprogramowane. Wskazał na konieczność ludzkiej oceny i zastanowił się nad tym, jak AI mogłaby niesłusznie wpłynąć na decyzje dotyczące życia ludzkiego.

Podsumowanie

Przemówienie papieża na forum G7 w Apulii podsumowało postulaty Kościoła, który we współpracy z rządem włoskim i międzynarodowymi instytucjami pracuje nad rozwojem etycznego podejścia do AI. Franciszek przypomina, że choć AI może być użyteczna, decyzje moralne muszą pozostać w rękach człowieka. AI powinna być narzędziem wspierającym, a nie zastępującym ludzką inteligencję i moralność.

Czy sztuczna inteligencja będzie sprzymierzeńcem pokoju, czy narzędziem wojny? Tylko czas pokaże, ale jedno jest pewne – etyczne ramy wypracowane przez Kościół mogą stać się kluczem do harmonijnego współistnienia technologii i człowieka.