Zerwanie umowy z Iranem: Co się wydarzyło?

Dnia 13 czerwca 2025 roku Izrael przeprowadził atak na Iran, w obawie przed możliwością pozyskania przez Teheran broni nuklearnej. Geneza tego konfliktu sięga 2018 roku, kiedy Donald Trump ogłosił zerwanie porozumienia nuklearnego JCPOA, które wcześniej podpisano z Iranem. Jak w tym kontekście prezentuje się rola Polski? O tym mówi prof. Jacek Czaputowicz, były minister spraw zagranicznych, w swoim nadchodzącym dziele."Polska i Trump: Jak zostaliśmy ważnym sojusznikiem USA".

JCPOA: Sukces czy porażka?

Porozumienie, znane jako JCPOA, uznawane przez niektórych jako kluczowy sukces dyplomacji Baracka Obamy, spotkało się z krytyką ze strony Republikanów, którzy uznawali je za niewystarczające. Donald Tusk, w swoich wspomnieniach, wyrażał sceptycyzm co do efektywności umowy: "Obama jest optymistą, jednak ja dostrzegam zagrożenia, których on nie widzi."

Strategia Trumpa na Bliskim Wschodzie

Pod rządami Trumpa strategia Ameryki w stosunku do Bliskiego Wschodu zaczęła przypominać politykę Izraela. Wyrzeczenie się JCPOA miało na celu stworzenie sojuszu przeciwko Iranowi, i wzmocnienie pozycji Arabii Saudyjskiej. W międzyczasie, Iran kontynuował rozwój swojego programu rakietowego i wspierał organizacje terrorystyczne.

Polska w trudnej sytuacji

Polska znalazła się w trudnej sytuacji, musząc wybierać między kontrowersjami USA i Europy. Przemawiając w Brukseli, Czaputowicz podkreślił znaczenie transatlantyckiego partnerstwa dla bezpieczeństwa Polski. "Osłabienie tych więzów mogłoby zagrażać naszym interesom. W obliczu takich zagrożeń nie możemy liczyć wyłącznie na europijską współpracę."

Krytyka i wspólne działania w Europie

Kiedy Trump nałożył na Iran najsurowsze sankcje, Czaputowicz zauważył, że Unia Europejska powinna stworzyć jednolitą strategię w obronie umowy. "Należy przeciwdziałać jednostronnym działaniom USA, które osłabiają nasze interesy.” Swoje poglądy przekazał również podczas rozmów z niemieckim ministrem spraw zagranicznych.

Co dalej z JCPOA?

Pomimo wysiłków Niemiec, Francji i Wielkiej Brytanii, lokalne firmy unikały współpracy z Iranem z obawy przed amerykańskimi sankcjami. Europejski Bank Inwestycyjny miał wspierać lokalne inwestycje, ale stworzenie spółki celnej na rekompensatę strat europejskich firm okazało się niewystarczające.

Ponad podziałami