Od lat 70. XX wieku bakterie stają się coraz bardziej oporne na standardowe terapie, a prognozy są alarmujące. Jak wskazują analizy z 2024 roku, do połowy stulecia antybiotykooporność może prowadzić nawet do 40 milionów zgonów rocznie. Pacjenci zmagają się z zakażeniami, wywołanymi przez trudne do zlikwidowania biofilmy, które stanowią lepką osłonę dla bakterii. Niezbędne stają się nowe, nowatorskie metody leczenia, które nie tylko zniszczą bakterie, ale także rozbiją biofilmy.

Najnowsze badania zespołu australijskich naukowców obiecują ogromne nadzieje. Ostrygi, które w naturalny sposób filtrują mikroby z wody, mogą okazać się kluczem w walce z tym globalnym problemem. "Ostrygi nieustannie usuwają bakterie z wody, więc mogą być doskonałym źródłem do poszukiwania potencjalnych antybiotyków" komentuje Kirsten Benkendorff, członkini zespołu badawczego. Szczególnie obiecująca wydaje się hemolimfa australijskiej ostryg Saccostrea glomerata, która występuje w wodach wokół Sydney.

Innowacyjne Białka Ostryg Przeciwko Biofilmom

W styczniu 2025 roku badacze opublikowali wyniki badań w czasopiśmie PLOS ONE, które pokazują, że ekstrakt białkowy z hemolinfy ostryg, znany jako HPE (Hemolymph Protein Extract), może znacznie zwiększyć efektywność czterech popularnych antybiotyków: ampicyliny, gentamycyny, trimetoprimu i cyprofloksacyny, aż do 32 razy! W badaniach uwzględniono patogeny, takie jak Streptococcus pneumoniae, Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumoniae oraz Pseudomonas aeruginosa. Naukowcy zauważyli, że HPE "nie tylko hamuje tworzenie się biofilmów, ale również je rozbija, co sprawia, że bakterie stają się wrażliwe na działanie antybiotyku przy mniejszych dawkach".

Co ciekawe, nawet niskie stężenia HPE były wystarczające, aby zahamować rozwój bakterii w kontrolnych próbkach. Badania na ludzkich komórkach płuc wykazały brak toksyczności tych białek, nawet przy wysokich dawkach, co jest kluczowe, ponieważ niektóre peptydy mogą być zbyt agresywne względem komórek ludzkich.

Jak Białka Ostryg Walczą z Bakteriami?

Testy wynikały również, że HPE skutecznie rozkłada biofilmy, co stanowi poważne osiągnięcie, biorąc pod uwagę, że wiele leków ma trudności w przenikaniu przez te protective warstwy. W przypadku tradycyjnych terapii związane jest to z potrzebą znacznego zwiększenia dawek, aby zniszczyć oporne komórki. Dzięki białkom hemolimfy ostryg można by ograniczyć stosowanie antybiotyków, co zmniejszyłoby ryzyko dalszej oporności.

Badania pokazały szczególną skuteczność białek w walce z paciorkowcami, takimi jak Streptococcus pneumoniae i Streptococcus pyogenes. Kombinacja HPE z konwencjonalnymi antybiotykami zwiększa ich siłę działania, co może pomóc w leczeniu przewlekłych infekcji układu oddechowego.

Potencjał Ostryg i Nowe Możliwości dla Medycyny

Nie tylko krew ostryg może być wsparciem w walce z bakteriami. Naukowcy zwracają uwagę na składniki odżywcze obecne w mięsie ostryg, takie jak cynk, które wzmacniają układ odpornościowy. "Spożywanie ostryg może wspierać walkę z drobnoustrojami oddechowymi, zwiększając naszą odporność" podkreślają badacze.

Pozytywne wyniki otwierają nowe perspektywy nie tylko dla sektora farmaceutycznego, ale również dla akwakultury. Współpraca między naukowcami a hodowcami ostryg może przyspieszyć wykorzystanie hemolimfy bez szkody dla populacji tych organizmów.

Jednak pozyskiwanie i oczyszczanie białek wymaga specjalistycznych procedur. Kluczowe jest ustalenie optymalnych warunków przechowywania, aby zachować ich aktywność. Przechowywanie frakcji w niskiej temperaturze może pomóc w dłuższym utrzymaniu właściwości antybakteryjnych.

Warto również pamiętać o regulacjach prawnych związanych z wprowadzaniem nowych substancji leczniczych. Droga od laboratoryjnego odkrycia do dostępności dla pacjentów bywa długa. Mimo to, autorzy badań są optymistyczni i zachęcają do kontynuacji inwestycji w tę obiecującą technologię.

Natura w Służbie Medycyny Przyszłości

Ponad 90% współczesnych antybiotyków pochodzi z natury. Odkrycie penicyliny było początkiem długiej historii wykorzystania substancji biologicznie czynnych w medycynie. Ekstrahowanie aktywnych białek z ostryg może stać się nowym rozdziałem w tej fascynującej opowieści.

Niektórzy naukowcy sugerują, że zintegrowane podejście, łączące ochronę środowiska morskiego, rozwój akwakultury oraz poszukiwanie nowych substancji bioaktywnych, może przynieść korzyści zarówno dla ochrony gatunków, jak i zdrowia publicznego.