Jednym z kluczowych źródeł energii, które zyskuje na znaczeniu w obliczu globalnych zmian klimatycznych i wyczerpywania się paliw kopalnych, jest energia jądrowa. Uznawana przez wielu za ekologiczny wybór, jej rola w miksie energetycznym stale rośnie. W 2022 roku Parlament Europejski uznał energię jądrową za czyste źródło energii, a na zorganizowanej w Dubaju konferencji klimatycznej COP-28, 25 krajów, w tym Szwecja, Finlandia, Czechy i Holandia, zgodziło się na potrojenie mocy energii jądrowej do 2050 roku.

Rosja, jako jeden z wiodących graczy w tej dziedzinie, intensywnie promuje swoją energetykę jądrową, często podkreślając jej przyjazny wpływ na środowisko oraz bezpieczeństwo. Jednak za tymi deklaracjami kryją się interesy polityczne i gospodarcze, które mają na celu umocnienie rosyjskiej pozycji na arenie międzynarodowej.

Rosja, poprzez swoje działania, uzależnia wiele krajów od swojego przemysłu jądrowego. Udział w cyklu paliwowym energii jądrowej, obejmującym wydobycie uranu, jego wzbogacanie oraz budowę reaktorów, jest kluczowy. ZSRR był liderem w tej dziedzinie, a Rosja odziedziczyła tę pozycję, co pozwala jej na pełne zintegrowanie procesu jądrowego — od wydobycia po eksploatację elektrowni.

Wydobycie uranu w Rosji stanowi tylko 5% światowej produkcji, podczas gdy Kazachstan dominuje z ponad 40%. Jednak rosyjskie firmy kontrolują ponad 20% wydobycia uranu w Kazachstanie, co pokazuje ich wpływ na ten sektor.

Wzbogacanie uranu, kluczowy proces w produkcji paliwa, również znajduje się głównie w rękach Rosji. Rosatom, państwowa korporacja, kontroluje około 36% globalnego rynku wzbogacania uranu, co wyjaśnia opór krajów zachodnich przed nałożeniem sankcji w tym obszarze.

Budowa elektrowni jądrowych to kolejny etap, w którym Rosja ma znaczną przewagę. Prawie połowa światowego rynku budowy elektrowni jądrowych znajduje się pod kontrolą Rosatomu, który jest odpowiedzialny za budowę 26 z 59 bloków energetycznych obecnie w budowie.

Jedną z przyczyn wyboru rosyjskich technologii przez inne państwa jest kompleksowe podejście Rosatomu do budowy elektrowni „pod klucz”, co oznacza, że firma ta zajmuje się wszystkimi etapami, od wykopów po podłączenie do sieci. Dodatkowo, Rosja oferuje korzystne warunki finansowania projektów, co czyni ją atrakcyjnym partnerem dla krajów z ograniczonymi budżetami.

Jednakże działania Rosji w zakresie energetyki jądrowej budzą obawy dotyczące bezpieczeństwa i niezależności energetycznej. W obliczu rosnącego napięcia na arenie międzynarodowej, coraz więcej krajów zaczyna zwracać uwagę na ryzyko związane z uzależnieniem od rosyjskich źródeł energii jądrowej, co może prowadzić do poważnych rozważań na temat poszukiwania alternatywnych partnerów i źródeł energii.