Sztuczna inteligencja (AI) staje się nieocenionym narzędziem w rękach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), umożliwiając skuteczniejsze identyfikowanie firm wymagających kontroli oraz wykrywania nowych metod oszustw. W artykule opublikowanym przez "Dziennik Gazeta Prawna" ujawniono, że w latach 2021-2024 przeprowadzono około 87 tysięcy kontroli, co przyniosło niemal 1,5 miliarda złotych dochodów dla państwowego budżetu.

Zgodnie z danymi „DGP”, większość tych kontroli była planowana i w ostatnich latach ich liczba kształtowała się na poziomie 27 tysięcy rocznie. Jednakże, w odniesieniu do wykrytych nieprawidłowości, nastąpił znaczący wzrost efektywności: w 2022 roku wynosiła ona 357,2 miliona złotych (średnio 12,8 tys. zł na jeden przypadek), a rok później wzrosła do blisko 489 milionów złotych (średnio 18,3 tys. zł).

W pierwszej połowie 2023 roku ZUS już przekroczył wyniki z całego 2022 roku, osiągając 364,7 miliona złotych, co dodatkowo podkreśla rosnącą skuteczność kontroli. Agnieszka Kiełbowicz-Dziwulska, wicedyrektorka ZUS, zwróciła uwagę, że obecnie przeprowadzane są jedynie jedna trzecia z liczby kontroli, która miała miejsce w 2018 roku. To pokazuje, jak zmienia się podejście do kontroli przedsiębiorstw.

"Decyzja o skontrolowaniu przedsiębiorcy poprzedzona jest wnikliwą analizą danych" - podkreśla Kiełbowicz-Dziwulska. W ramach tzw. Pakietu Ustaw zwanych Konstytucją Biznesu, analiza ma kluczowe znaczenie przy wskazywaniu firm, które mogą być potencjalnymi naruszycielami przepisów.

AI nie tylko przyspiesza proces identyfikacji, ale również dostarcza cennych informacji, które pomagają w przewidywaniu, jakie nowe metody oszustwa mogą się pojawiać. ZUS może już dostrzegać nowe schemy oszustw w przeciągu zaledwie pół roku od ich pojawienia się, co daje mu przewagę w walce z oszustami. Natomiast od tego roku ZUS po raz pierwszy zastosował sztuczną inteligencję przy typowaniu przedsiębiorstw do kontroli. Jak zaznacza Kiełbowicz-Dziwulska, ostateczne decyzje w tej sprawie podejmuje człowiek, co podkreśla, że pomimo wszechobecnej digitalizacji, ludzki nadzór wciąż pozostaje kluczowy.