11 lutego 2023 roku, Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła ustawę umożliwiającą zakup dwóch reaktorów jądrowych od bułgarskiej firmy BEH EAD. Te reaktory zostały wcześniej wyprodukowane przez Atomstrojeksport, spółkę powiązaną z rosyjskim Rosatomem. To decyzja, która wzbudza ogromne kontrowersje wśród ukraińskich polityków i społeczeństwa.

Oburzenie wśród opozycji

Decyzję o zakupie rosyjskich reaktorów jądrowych krytykuje opozycja. Deputowany Ołeksij Honczarenko, reprezentujący ugrupowanie Europejska Solidarność, stwierdził: „Rada Najwyższa chce wspierać zakup rosyjskiego sprzętu w czasie, gdy nasz kraj toczy wojnę? To jakiś absurd! Wydawanie 0,5 miliarda euro na rosyjskie reaktory w takiej sytuacji to strzał w stopę.” Honczarenko zapowiedział, że nie zamierza pozwolić na realizację tej decyzji, nazywając ją haniebną.

Reaktory mają zostać wykorzystane w trzecim i czwartym bloku Chmielnickiej Elektrowni Atomowej, której budowę wstrzymano w 1990 roku po katastrofie w Czarnobylu. Obecnie postęp prac wynosi 75 proc. na trzecim bloku i 30 proc. na czwartym, co stawia pytania dotyczące sensowności tak dużej inwestycji w dobie kryzysu energetycznego.

Niepewność co do kosztów

Ekspert Sławomir Matuszak z Ośrodka Studiów Wschodnich (OSW) zauważa, że koszt zakupu reaktorów może być znacznie wyższy niż pierwotnie zakładano. Bułgarski parlament zezwolił na sprzedaż reaktorów za przynajmniej 600 milionów euro, lecz istnieje ryzyko, że ostateczna kwota może być dużo wyższa. To rodzi poważne wątpliwości co do zasadności tak wysokich wydatków w czasach, gdy sektor energetyczny Ukrainy zmaga się z innymi, bardziej pilnymi wyzwaniami.

Zaskoczenie wśród społeczeństwa

Decyzja ta budzi również głębokie zaniepokojenie wśród obywateli Ukrainy, zwłaszcza w obliczu trwającej wojny i rosnących zagrożeń ze strony Rosji. W zeszłym roku, Rada Bezpieczeństwa Narodowego i Obrony Ukrainy nałożyła sankcje zarówno na Atomstrojeksport, jak i na Rosatom, aby ukarać je za ich działalność w sektorze atomowym. Jak więc można tłumaczyć teraz decyzję o zakupie rosyjskich produktów?

Pomimo kontrowersji, ta inicjatywa uzyskała poparcie ze strony prezydenta Wołodymyra Zełenskiego. Transakcja może zostać sfinalizowana w ciągu kilku miesięcy, co znacząco wpłynie na przyszłość ukraińskiej energetyki.

Co przyniesie przyszłość?

Czy decyzja o zakupie rosyjskich reaktorów okaże się krokiem w stronę odbudowy ukraińskiego sektora energetycznego, czy raczej poważnym błędem? W obliczu napiętej sytuacji geopolitycznej wiele kwestii pozostaje otwartych, a społeczeństwo ukraińskie z niepokojem przygląda się rozwoju sytuacji. Jakie ruchy podejmą władze w odpowiedzi na rosnące głosy sprzeciwu? Czas pokaże!