Umowa kredytowa z WIBOR-em uznana za nieważną - przełomowy wyrok w Polsce

Pierwszy w Polsce wyrok uznający umowy kredytowe oparte na WIBOR za nieważne może zmienić oblicze rynku kredytowego. Sąd Okręgowy w Suwałkach uznał, że klauzule dotyczące zmiennego oprocentowania bazujące na wskaźniku WIBOR zawierają elementy abuzywne oraz naruszają prawa konsumenckie.

W uzasadnieniu ustnym Sąd podkreślił, że kredytobiorcy nie otrzymali jakichkolwiek informacji dotyczących WIBOR-u poza suchymi zapisami w umowie. Pracownik banku będący świadkiem w sprawie nie miał wystarczającej wiedzy, aby rzetelnie poinformować klientów, co z kolei potwierdza zarzut niewłaściwego działania instytucji finansowej.

W kontekście historycznym, WIBOR, który od 1992 roku określał oprocentowanie kredytów, przez wiele lat był krytykowany za brak przejrzystości. Jego ustalanie przez grupę banków bez jakiegokolwiek nadzoru budziło wątpliwości na przestrzeni lat. Zarzuty pojawiały się już w raportach NIK, a sytuacja ta była na bieżąco monitorowana przez różne instytucje.

Sąd stwierdził, że banki mają obowiązek informacyjny względem swoich klientów, a niewłaściwe praktyki w obszarze ustalania WIBOR-u i brak świadomego wyrażenia zgody przez konsumentów powodują, że umowy oparte na tym wskaźniku są nieważne.

W uzasadnieniu wyroku wskazano również, że WIBOR był często mylony z wskaźnikami urzędowymi, co wprowadzało konsumentów w błąd. Ponadto, akty prawne i regulacje wprowadzone po 2017 roku nie zmieniły sytuacji w sposób, który mógłby poprawić transparentność tego wskaźnika. Warto dodać, że od 2020 roku zarządzanie WIBOR-em przeszło pod auspicje GPW Benchmark S.A., ale jego statut nadal nie czyni tego wskaźnika instytucjonalnym.

Wyrok z dnia 22 stycznia 2025 roku jest unikatem i zgodnie z analizą prawną miałby szerokie implikacje dla wielu umów kredytowych w Polsce. Eksperci zwracają uwagę, że może to otworzyć drogę dla wielu konsumentów do ubiegania się o zwrot nienależnie pobranych kwot od banków, które korzystały z WIBOR-u jako podstawy oprocentowania.

Portale finansowe oraz specjaliści w dziedzinie prawa już prognozują, że wyrok ten może wywołać falę pozwów zbiorowych przeciwko bankom, a także przedłożyć kwestię rewizji i zreformowania metod ustalania wskaźników procentowych stosowanych w umowach kredytowych.