Ursula von der Leyen, przewodnicząca Komisji Europejskiej, złożyła Polsce propozycję wprowadzenia tzw. "klauzuli ucieczki", która miałaby pozwolić na poluzowanie zasad dotyczących deficytu budżetowego. Dotychczas państwa UE były zobowiązane do utrzymania deficytu na poziomie poniżej 3% PKB, jednak w kontekście eskalującego napięcia w Europie oraz potrzeby zwiększenia wydatków na obronność, ta klauzula może okazać się kluczowa.

Wyjaśnia to Paweł Karbownik, wiceminister finansów, dodając, że w kontekście współczesnych wyzwań bezpieczeństwa, takich jak zagrożenia ze strony Rosji, Polska, a także inne państwa członkowskie, muszą zainwestować w nowy sprzęt wojskowy oraz szkolenie żołnierzy. Propozycja zakłada, że nowi żołnierze będą odpowiedzialni za obsługę nowo zakupionego sprzętu, co jest niezbędne, aby dostosować się do nowej rzeczywistości geopolitycznej.

Rozmowy na ten temat mają się odbyć już w najbliższą środę, a Polska planuje osiągnięcie porozumienia w tej sprawie do czerwca, kiedy to pełni swoje prezydencje w Unii Europejskiej.

Marek Zuber, ekonomista z Akademii WSB, zwraca uwagę na niepewną sytuację w Europie, wskazując na potrzebę znacznych inwestycji w obronność, które mogą wynieść nawet bilion euro. Przypomina, że sytuacja geopolityczna, w tym działania Donalda Trumpa, wpływają na konieczność wzmocnienia obronnych zdolności Unii Europejskiej.

Przypomniano również, że w lipcu 2024 roku Polska, obok sześciu innych krajów UE, zostanie objęta postępowaniem o nadmierny deficyt, co oznacza, że będzie musiała podjąć konkretne kroki w celu zredukowania deficytu budżetowego. Zuber podkreśla, że chociaż zwiększone wydatki na obronność mogą być udokumentowane przez klauzulę, to Polska i tak będzie musiała stawić czoła problemom z długiem publicznym.

"To może być zasadne na krótką metę, ale musimy pamiętać, że te pieniądze będziemy musieli kiedyś oddać oraz zapłacić odsetki, co w dłuższej perspektywie stanie się kolejnym obciążeniem" – mówi ekspert. W związku z rosnącym zagrożeniem ze strony Rosji, sytuacja polityczna w regionie wymaga natychmiastowych działań i przemyślanych decyzji finansowych.

Podsumowując, klauzula ucieczki może dać Polsce niezbędną elastyczność w wydatkach na obronność, jednakże podkreśla to konieczność dalszego monitorowania sytuacji finansowej i strategii wyjścia z deficytu.