Najnowszy raport think tanku CenEa ujawnia szokujące informacje na temat liczby Ukraińców w Polsce w obliczu rosyjskiej agresji, która rozpoczęła się w lutym 2022 roku. Początkowo, po wybuchu wojny, aż 8 milionów obywateli Ukrainy opuściło swój kraj, a wiele z tych osób udało się do sąsiednich krajów Unii Europejskiej, w tym przede wszystkim do Polski, Rumunii i Słowacji. Dodatkowo, wewnętrzne migracje w Ukrainie dotknęły około 3,6 miliona ludzi. Dziś ponad 6,8 miliona Ukraińców, którzy wyjechali, nadal przebywa poza granicami swojego kraju.

Polska stała się głównym celem dla uciekających przed wojną Ukraińców, co skłoniło rząd do szybkiego wprowadzenia regulacji ich statusu. Specustawa z marca 2022 roku nadała im specjalny status pobytowy, obejmujący możliwość uzyskania identyfikacyjnego numeru PESEL-UKR, który funkcjonuje na wzór polskiego systemu PESEL. Dzięki tym rozwiązaniom uchodźcy z Ukrainy zyskali dostęp nie tylko do usług zdrowotnych, ale także edukacyjnych oraz rynku pracy.

Janowicz, ekspert z Centrum Analiz Ekonomicznych, podaje, że od początku działania systemu do początku 2025 roku zarejestrowano 1,9 miliona obywateli Ukrainy, jednak wprowadzono również mechanizm usuwania osób, które opuściły Polskę lub zostały zarejestrowane w innych krajach UE.

Liczba zarejestrowanych uchodźców z Ukrainy w Polsce od końca 2022 roku utrzymuje się na poziomie nieco poniżej jednego miliona. Jednakże, zdaniem ekspertów, dane te mogą być zawyżone, co komplikuje dyskusję na temat potrzeb wsparcia dla tych osób. W kampanii wyborczej temat Ukraińców stał się przedmiotem intensywnej debaty, a zmiany w nastrojach społecznych mogą wpływać na przyszłość wsparcia.

Eksperci podnoszą też wątpliwości dotyczące liczby dzieci ukraińskich w wieku szkolnym. Z danych wynika, że w Polsce powinno być 270 tysięcy dzieci, jednak tylko 152 tysiące z nich zostało zarejestrowanych w szkołach, co widać jako istotne niedopasowanie. Rząd, by zachęcić rodziny do posyłania dzieci do szkół, powiązał otrzymywanie świadczenia 800+ z zapisami do placówek edukacyjnych.

Dodatkowo, istnieją wątpliwości dotyczące aktywności zawodowej uchodźców. Statystyki wskazują na 759 tysięcy zatrudnionych Ukraińców, jednak raport NBP sugeruje, że nawet 70% dorosłych uchodźców aktywnych na rynku pracy może nie być zarejestrowanych w systemie PESEL-UKR. Eksperci sugerują, że realna liczba Ukraińców w Polsce może wynosić jedynie 600-700 tysięcy.

Zbliżające się wybory prezydenckie mogą krytycznie wpłynąć na przyszłą politykę migracyjną oraz podejście do wsparcia uchodźców. Autorzy raportu apelują o wprowadzenie bardziej precyzyjnych instrumentów do weryfikacji danych, by stawić czoła przyszłym wyzwaniom i wspierać Ukrainę w obecnej sytuacji politycznej.