Kobiety, w przeciwieństwie do mężczyzn, posiadają dwa chromosomy X, z których jeden ulega inaktywacji, tworząc tzw. ciałko Barra. Nowe badania przeprowadzone przez naukowców z University of California, San Francisco (UCSF) ujawniają, że u myszy w wieku odpowiadającym 65 lat w przypadku ludzi, uśpiony chromosom X aktywuje się i zaczyna wyrażać geny, co prowadzi do poprawy połączeń między neuronami oraz lepszych zdolności poznawczych. Jak stwierdza profesor neurologii Dena Dubal, jedna z głównych autorek opracowania, 'w standardowym procesie starzenia mózgi kobiet wydają się być młodsze niż u ich rówieśników, z mniejszymi deficytami poznawczymi'.

Zespół naukowców, wykorzystując dwie różne linie myszy laboratoryjnych, stworzył nową linię, której jeden z chromosomów X był wyciszony. Dzięki znajomości DNA tych zwierząt, byli w stanie śledzić, które geny są aktywne i przyporządkować je do odpowiednich chromosomów. Badano ekspresję genów w hipokampie myszy w wieku 20 miesięcy, co odpowiada wiekowi 65-letniego człowieka. Odkryto, że około 20 genów w różnych typach komórek hipokampa uległo aktywacji dzięki nieaktywnemu chromosomowi X. Wiele z tych genów ma znaczenie dla rozwoju mózgu oraz inteligencji.

Szczególną uwagę zwrócono na gen PLP1, który jest kluczowy w procesie tworzenia osłonki mielinowej chroniącej aksony neuronów. U samic myszy, w porównaniu do samców, obserwowano silniejszą ekspresję tego genu w hipokampie, co sugeruje, że drugi chromosom X może mieć kluczowe znaczenie w radzeniu sobie z procesem starzenia. Naukowcy chcieli zweryfikować, czy wyższy poziom PLP1 rzeczywiście wpływa na odporność mózgów samic na starzenie, co zaowocowało zwiększeniem ekspresji PLP1 zarówno u starszych samic, jak i samców, z pozytywnymi efektami dla obu płci.

Aktualnie badania zespołu Dubal koncentrują się na możliwościach aktywacji drugiego chromosomu X u starszych kobiet. Pojawiają się wstępne sygnały, że może to występować w ich mózgach. Analizy tkanek mózgowych starszych kobiet i mężczyzn wykazały, że u kobiet stwierdzono podwyższony poziom PLP1 w tych samych częściach mózgu, które zaobserwowano u samic myszy.

Jeśli okaże się, że to aktywacja drugiego chromosomu X odpowiada za lepszy stan mózgów starszych kobiet oraz wzrost ekspresji PLP1, to może pojawić się nowa era terapii, które będą stawiać na prewencję spadku zdolności poznawczych związanych z wiekiem. Na horyzoncie rysuje się nadzieja na nowe możliwości, które mogą zrewolucjonizować podejście do starzejącego się społeczeństwa!