Przyszłość emerytur w Polsce napełnia pesymizmem. Instytut Sobieskiego przeprowadził analizę, która ocenia sytuację nie tylko w Polsce, ale także w 45 rozwiniętych krajach, w tym w tych z OECD. Interesujące, że tylko w 6 z 38 krajów OECD wiek emerytalny kobiet i mężczyzn jest różny, a w wielu z nich trwa proces podnoszenia tego wieku.

Polska na końcu stawki

Analiza według publikacji OECD "Pension at a Glance 2023" ukazuje niepokojące dane. Pierwsze zestawienie dotyczy stopy zastąpienia dla osoby zarabiającej średnie wynagrodzenie, czyli relacji emerytury do ostatniej pensji, prognozowanej na drugą połowę tego stulecia. Dla kobiet urodzonych po 1990 roku oraz mężczyzn po 1985 roku przewiduje się, że w Polsce stopa zastąpienia wyniesie jedynie 23%. Jak dotąd najniższa w OECD jest na Litwie z wynikiem 18,2%. W porównaniu do średniej OECD wynoszącej 50% dla kobiet oraz 50,7% dla mężczyzn, sytuacja w Polsce jawi się jako znacznie gorsza.

Oczekiwany wiek emerytalny w Polsce w 2050 roku według przewidywań Instytutu Sobieskiego ono osiągnie zaledwie 60 lat dla kobiet, co sadzi, że Polska będzie jednym z siedmiu krajów OECD, gdzie wiek emerytalny jest niższy od 65 lat. Jak zauważają eksperci, im kraj jest bogatszy, tym wyższy wiek emerytalny. Kraje nordyckie charakteryzują się znacznie dłuższymi okresami pracy przed przejściem na emeryturę.

Dwa zestawy rozwiązań

Wiek emerytalny jest ściśle związany z wysokością świadczenia, zwłaszcza w systemie, takim jak polski, opartym na zdefiniowanej składce. Instytut Sobieskiego przedstawia dwa zestawy działań mających na celu poprawę sytuacji emerytalnej. Pierwszy pakiet dotyczy zachęty do dłuższej pracy. Należy wprowadzić korzystne zmiany, gwarantujące komforcie emerytalnym. Sugerowane jest także wprowadzenie specjalnego dodatku w wysokości 12 tys. zł za każdy rok pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego. Alternatywnie, 50% składki rentowej mogłoby być realokowane na rzecz funduszu emerytalnego ZUS, co przy średnim wynagrodzeniu oznaczałoby dodatkowe 500 zł miesięcznie na konto emerytalne.

Drugim zestawem inicjatyw jest dyskusja na temat ewentualnej harmonizacji wieku emerytalnego kobiet z wiekiem emerytalnym mężczyzn. W tym przypadku, planuje się stopniowe podnoszenie wieku emerytalnego kobiet o trzy miesiące rocznie, tak aby zrównać go do 2050 roku. Wiek emerytalny miałby zaczynać się od 60 lat i 3 miesiące w 2035 roku i wzrastać w kolejnych latach.

Jednakże, w raporcie podkreśla się, że to wszystko powinno być przeprowadzone z zachowaniem ostrożności i odpowiednich działań osłonowych. Kobiety urodzone w latach 1975-1995 miałyby otrzymać dodatkowe benefity w wysokości 0,5% za każdy miesiąc przepracowany powyżej 60. roku życia, co zachęcałoby je do kontynuacji pracy.

Mimo wielu wyzwań, eksperci uważają, że jeżeli reforma zostanie wprowadzona w sposób spokojny, przemyślany oraz z konsensusem społecznym, ma szansę na sukces. Głównym celem powinno być wsparcie dla aktywnych zawodowo seniorów oraz zapewnienie im lepszej przyszłości emerytalnej.