Kosmiczna zagadka: kosmonauta czy astronauta?

Wielu z nas zastanawia się nad różnicą między terminami 'kosmonauta' a 'astronauta'. Okazuje się, że historia tych dwóch słów, sięgająca czasów zimnej wojny, kryje w sobie więcej niż tylko politykę. Dla większości z nas, te określenia mogą wydawać się synonimami, ale linguistka prof. Katarzyna Kłosińska z Uniwersytetu Warszawskiego ma do powiedzenia coś więcej.

Wpływ kontekstu na znaczenie słów

W swoim badaniu prof. Kłosińska wskazuje, że 'astronauta' i 'kosmonauta' są terminy używane zamiennie, choć mają różne korzenie. - Dawniej mówiliśmy kosmonauta, teraz coraz częściej używamy słowa astronauta — wyjaśnia specjalistka. W polskim słowniku PWN tłumaczenie to brzmi jasno: oba słowa oznaczają to samo, a sama idea wzięła się z literatury.

Nieoczekiwane początki terminu 'astronauta'

Rzeczywistość jest taka, że termin 'astronauta' wywodzi się z powieści science fiction Percy'ego Grega z 1880 roku. W tej książce autor używał nazwy 'Astronaut', odnoszącej się do statku kosmicznego. Ale prawdziwa rewolucja miała miejsce w 1925 roku, kiedy francuski pisarz Joseph Henri Honoré Boex wprowadził przymiotnik 'astronautique', oznaczający podróże międzyplanetarne, co następnie przekształciło się w nowoczesne 'astronaute'.

Rodowód terminu 'kosmonauta'

Co ciekawe, termin 'kosmonauta' nie jest tylko etykietą rosyjskich pilotów kosmicznych, jak często uważa się. Prof. Kłosińska podkreśla, że wymyślono go we Francji w latach 30. XX wieku! To Rosjanie przyczynili się do jego upowszechnienia w 1961 roku, kiedy to ich kosmiczne sukcesy na stałe wpisały się w historię eksploracji kosmosu.

Podsumowanie: jedno słowo, różne znaczenia?

Ostatecznie, czy kosmonauta i astronauta oznaczają to samo? Tak, przynajmniej w kontekście, który interesuje nas teraz. W tym kosmicznym wyścigu znaczenie języka zmienia się wraz z historią — od literatury, przez politykę, aż po nowoczesne podróże międzygwiezdne. Dwa różne terminy, które wzięły swój początek w jednym, wielkim marzeniu o podboju nieba.