Z oświadczeń instytucji europejskich wynika, że miliardy rosyjskich aktywów, zarówno państwowych, jak i prywatnych, zostały zamrożone po rozpoczęciu wojny w Ukrainie. Ta sytuacja dotyka nie tylko dużych inwestorów, ale także miliony zwykłych Rosjan, którzy stracili dostęp do swoich oszczędności.

Zamrożenie miliardów w Europie

Po inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku instytucje finansowe, takie jak Euroclear w Belgii i Clearstream w Luksemburgu, wstrzymały współpracę z rosyjskim Krajowym Depozytem Papierów Wartościowych, co zostało zatwierdzone przez Komisję Europejską jako część sankcji. Efektem jest zamrożenie około 210 miliardów euro rosyjskich aktywów w Europie, co dla wielu osób oznacza utratę możliwości wypłaty, czy sprzedaży ich inwestycji.

Zablokowane oszczędności milionów Rosjan

Rosyjskie władze szacują, że po stronie osób fizycznych oraz firm na całym świecie zablokowano aktywa o wartości 5,7 bln rubli, co przy obecnym kursie odpowiada około 12 miliardom euro. Według niektórych prognoz, liczba osób poszkodowanych może sięgać nawet 5 milionów, a przeciętna kwota, jaką mogą one utracić, wynosi około 2400 euro – to równowartość dwóch miesięcznych pensji w Rosji.

Możliwości odzyskania zablokowanych środków

Inwestorzy, którzy nie figurują na listach sankcyjnych, mogą starać się o zwrot swoich środków, ale procedura jest kosztowna i wymaga zdobycia licencji. W Belgii wnioski w tej sprawie trzeba kierować do ministerstwa finansów, a w Luksemburgu – do lokalnych organów finansowych. Przykład Żanny Niemcowej, współzałożycielki fundacji swojego zmarłego ojca, opozycjonisty Borisa Niemcowa, pokazuje, że skuteczne odzyskanie pieniędzy wiąże się z dużymi kosztami – w jednym przypadku konieczne było wydanie aż 60 tysięcy euro.

Walka o środki w obliczu niepewności

W 2023 roku w Belgii złożono 1214 wniosków o licencję, lecz zatwierdzono jedynie 232, głównie dla osób posiadających europejskie obywatelstwo. Komisja Europejska nie komentuje przyszłości tych aktywów, uznając tę sytuację za „hipotetyczną”. Prawnicze analizy wskazują jednak, że kluczowe do odblokowania funduszy byłoby współdziałanie z amerykańskim biurem OFAC, które nadzoruje wdrażanie sankcji.

Apel o ochronę zwykłych obywateli

Żanna Niemcowa apeluje o rozróżnienie pomiędzy aktywami prywatnych inwestorów a zasobami oligarchów i dużych firm. Proponuje uproszczenie procesu odzyskiwania dla osób, które nie mają pieniędzy na kosztowne sprawy sądowe. Warto podkreślić, że zablokowane są głównie niewielkie sumy, które należą do zwykłych obywateli, a nie do najzamożniejszych.