W 2024 roku Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podjęło kontrowersyjną decyzję o znacznych cięciach w budżetach wielu instytutów badawczych, co budzi poważne obawy wśród ekspertów i naukowców. W szczególności ucierpą jednostki zajmujące się zdrowiem i epidemiologią, takie jak Narodowy Instytut Geriatrii, Narodowy Instytut Leków, PZH oraz Instytut Medycyny Pracy.

Z decyzji ministerstwa wynika, że Narodowy Instytut Leków, kluczowy w ocenie i badaniach produktów leczniczych, zamiast 7 milionów złotych, otrzyma w przyszłym roku jedynie 6,6 miliona. Podobnie, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, mający długą historię i fundamentalne znaczenie dla polskiej ochrony zdrowia, otrzyma 5,4 miliona złotych w 2024 roku, co stanowi spadek w porównaniu do 5,7 miliona w roku ubiegłym. Zwraca uwagę fakt, że takie cięcia następują tuż po trudnych doświadczeniach związanych z pandemią COVID-19.

Rok 2024 przyniesie również obniżenie subwencji dla Narodowego Instytutu Geriatrii, co dodatkowo osłabi już i tak napotykające trudności instytucje zajmujące się zdrowiem. Ministerstwo przeznaczyło także mniej środków na Instytut Medycyny Pracy, który już wcześniej borykał się z problemami finansowymi, obcinając jego budżet z 6 milionów do 5,7 miliona.

Krótko mówiąc, cała sytuacja może prowadzić do poważnych konsekwencji w polskiej służbie zdrowia oraz w badaniach naukowych, które są kluczowe dla rozwoju medycyny i ochrony zdrowia w kraju.

Również instytuty badawcze w zakresie infrastruktury doznały bolesnych cięć. Na przykład Instytut Kolejnictwa w roku 2023 otrzymał 3,4 miliona złotych, ale na rok 2024 przyznano mu zaledwie niecały milion. Ta drastyczna redukcja finansowania, w obliczu zapowiedzi dotyczących nowej floty kolejowej, może pogłębić już istniejące problemy w polskim sektorze kolejowym, gdzie niepewność związana z przyszłością transportu kolejowego rośnie.

Niepokojące jest również związane z tym obcięcie funduszy przeznaczonych na badania dotyczące energetyki jądrowej. Zmiany w budżecie ministerstwa znacząco dotknęły Narodowe Centrum Badań Jądrowych oraz Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej, co w kontekście globalnych wyzwań związanych z bezpieczeństwem energetycznym i zrównoważonym rozwojem działalności jądrowej budzi szczególne zaniepokojenie.

Rządowy plan obcięcia funduszy na badania naukowe nie tylko osłabia bazę naukową w kraju, ale może również mieć długoterminowe konsekwencje dla innowacyjności i rozwoju technologii w Polsce. Eksperci wzywają do pilnych kroków w celu przywrócenia odpowiednich nakładów finansowych, które są niezbędne dla zdrowia publicznego, bezpieczeństwa energetycznego i modernizacji infrastruktury. Bez zdecydowanych działań możemy stawać w obliczu poważnych problemów, które będą miały długofalowy wpływ na nasze społeczeństwo.

Minister Wieczorek musi odpowiedzieć na te alarmujące sygnały i znaleźć sposób na odbudowę zaufania do polskiej nauki oraz instytutów badawczych.