Nauka

Nagroda Nobla z ekonomii 2023: Kim są laureaci i dlaczego zostali wyróżnieni?

2025-10-13

Autor: Marek

Zaskakująca decyzja Komitetu Noblowskiego!

W poniedziałek ogłoszono, że tegoroczna Nagroda Nobla z ekonomii trafiła w ręce trzech wyjątkowych badaczy: Joela Mokyra, Philippe'a Aghiona i Petera Howitta. Ich innowacyjne prace nad zrównoważonym wzrostem przyciągnęły uwagę Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk i zdobyły uznanie w świecie nauki.

Za co dokładnie przyznano nagrodę?

Joel Mokyr, reprezentujący Northwestern University w USA, otrzymał nagrodę za "identyfikowanie wstępnych wymagań dla osiągnięcia zrównoważonego wzrostu, dzięki postępowi technologicznemu". Jego badania pokazują, jak krytyczne są innowacje dla rozwoju gospodarczego.

Philippe Aghion z College de France oraz Peter Howitt z Uniwersytetu Browna zostali uhonorowani za "teorię zrównoważonego wzrostu poprzez proces twórczej destrukcji". Ich wspólne osiągnięcia rzucają nowe światło na dynamikę innowacji i ich wpływ na gospodarki.

Czemu zrównoważony wzrost jest tak ważny?

Jak zauważył przewodniczący komitetu, prof. John Hassler, "laureaci nauczyli nas, że zrównoważony wzrost nie może być brany za pewnik". Historia ludzkości pokazuje, że przez długi czas dominowała stagnacja, a jedynie odkrycia i innowacje przynosiły okresy wzrostu.

Hassler podkreślił, że "musimy być świadomi zagrożeń dla dalszego wzrostu i przeciwdziałać im". W ostatnich dwóch stuleciach innowacje przyczyniły się do wielu pozytywnych zmian w jakości życia, w tym postępów w medycynie, technice oraz komunikacji.

Kreatywna destrukcja: jakie niesie wyzwania?

Aghion i Howitt wyjaśniają, że proces kreatywnej destrukcji, w którym nowe produkty zastępują dotychczasowe, generuje konflikty, które należy konstruktywnie rozwiązywać. W przeciwnym razie innowacje mogą zostać zablokowane przez grupy interesów oraz firmy z ugruntowaną pozycją.

Przykładem tych zmian jest rozwój telefonii komórkowej. Nowe modele telefonów regularnie wypierają starsze, co prowadzi do szybkiej dezaktualizacji. Jak zauważyli dziennikarze podczas prezentacji, tak było w przypadku fińskiej Nokii, która ustąpiła miejsca smartfonom.

Reakcje na ogłoszenie i co dalej?

Po ogłoszeniu werdyktu, Philippe Aghion wyraził swoją radość i zdziwienie, mówiąc, że jest "szczęśliwy i zaskoczony". Pawiloniem panelu noblowskiego stwierdzono, że ich decyzja nie miała na celu komentowania współczesnych wyzwań w finansowaniu badań.

Nagroda Nobla: Historia i znaczenie

Nagroda Nobla z ekonomii, formalnie znana jako Nagroda Banku Szwecji w dziedzinie nauk ekonomicznych, została ustanowiona w 1968 roku jako dodatek do oryginalnych nagród Nobla. Choć budzi kontrowersje, uznawana jest za ważne wyróżnienie dla osiągnięć w plane w dziedzinie nauk ekonomicznych.

Wygrani 2023 roku otrzymają 11 milionów koron (około 1 miliona euro), złoty medal oraz dyplom. Ta nagroda nie tylko przyciąga uwagę, ale również stawia na czoło dyskusji na temat zrównoważonego rozwoju w gospodarce.