W ostatnim czasie bankowcy w Polsce zaczynają dostrzegać nowe ryzyko prawne, związane z obowiązującymi regulacjami ochrony konsumentów. Sytuacja dotyczy przede wszystkim tzw. sankcji kredytu darmowego (SKD) oraz hipotek indeksowanych wskaźnikiem WIBOR. Przesunięcie w kierunku prokonsumenckim orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej budzi obawy, że można się spodziewać zmian w interpretacji przepisów, które mogą zaszkodzić sektora bankowego.

Banki, które w ciągu ostatnich lat musiały stawić czoła rosnącej liczbie spraw dotyczących hipotek frankowych, przeżywają kolejną falę niepokoju. Orzeczenia sądów, mimo że w większości korzystają dla sektora, mogą ulec zmianie. Jeśli orzecznictwo ws. SKD czy WIBOR-u stanie się mniej korzystne, banki będą musiały utworzyć rezerwy prawne, co z kolei podniesie koszty ich działalności.

Kolejnym czynnikiem wpływającym na ryzyko są działania legislacyjne, takie jak wprowadzenie wakacji kredytowych. Koszty, jakie banki poniosły w latach 2022-2023, szacowane są na około 14 miliardów złotych. W 2024 roku mają one zmniejszyć się do około 2 miliardów złotych, ale to nadal znaczące obciążenie dla sektora.

Nowe ryzyka prawne mogą wpływać na dostępność kredytów oraz ich cenę. Banki, które mają możliwość finansowania w bardziej stabilny sposób (przez lokaty w NBP), mogą stać się mniej skłonne do udzielania kredytów hipotecznych. Obecnie średnie oprocentowanie depozytów wynosi 1,8%, a oprocentowanie bonów NBP wynosi 5,75%. Wysokie stopy procentowe oraz rosnąca niepewność mogą skutkować wysokimi marżami banków, które mogą ograniczać akcję kredytową.

Czyni to rynek kredytów hipotecznych mniej atrakcyjnym miejscem dla banków. Przykładem może być BNP Paribas, który czasowo wstrzymał ofertę hipotek o zmiennym oprocentowaniu. Wiele instytucji bankowych zwiększa również marże kredytowe, starając się zabezpieczyć przed przyszłymi roszczeniami.

Zdaniem ekspertów, przyszłość sektora bankowego w Polsce stoi pod znakiem zapytania, a podwyższone ryzyko prawne może zaburzyć równowagę na rynku kredytów i wpłynąć na ceny mieszkań. Zdaniem bankowców, aby uniknąć lawiny pozwów, konieczne będą mocne regulacje oraz współpraca z prawnikami, aby stabilizować sytuację w sektorze.

Warto również zauważyć, że polski sektor bankowy nie jest mocno skoncentrowany, co sprawia, że konkurencja pozwala na dbałość o klientów, mimo wzrastających kosztów. Analizy wskazują na to, że ryzyka prawne mogą również odbić się na działalności przedsiębiorstw, wpływając negatywnie na gospodarkę kraju.