Ministerstwo Pracy szykuje znaczne zmiany w przepisach dotyczących zwolnień lekarskich, które mają wejść w życie na początku 2025 roku, po przejściu pełnego procesu legislacyjnego. Kluczowym elementem nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest precyzyjne określenie, co się mieści pod pojęciem pracy zarobkowej oraz jakie aktywności są niezgodne z celem zwolnienia.

Celem tych zmian jest ochrona praw osób ubezpieczonych, które w trakcie choroby muszą wykonywać niezbędne czynności incydentalne wynikające z "istotnych okoliczności". Ministerstwo zaznacza, że dotyczy to działań, których zaniechanie mogłoby prowadzić do poważnych strat finansowych dla pracodawcy lub kontrahenta.

Katarzyna Klemba, prawniczka i autorka bloga e-prawopracy.pl, zauważa, że nowe definicje nie przyniosą przełomowych zmian w praktyce prawnej i mogą się jedynie przyczynić do dalszych sporów dotyczących definicji "czynności incydentalnych". - Jak zdefiniować, które czynności są „niezbędne”? Jakie ograniczenia powinny obowiązywać? - pyta Klemba, podkreślając wątpliwości dotyczące interpretacji nowych przepisów przez ZUS.

Jednak projekt wprowadza również korzystne zmiany. Ustawa przewiduje, że lekarze wystawiający zwolnienia będą mogli wskazać, że praca w ramach określonego stosunku prawnego może być kontynuowana mimo zwolnienia w innym zakresie. To znacząco uprości sytuację osób zatrudnionych u wielu pracodawców. Dotychczas zwykle wymagane było wystawienie zwolnienia dla każdego stosunku pracy.

Dodatkowe innowacje w przepisach dotyczą także zatrudniania lekarzy orzeczników. Mogą oni pracować na umowach o pracę lub w ramach kontraktów cywilnoprawnych. Warto zaznaczyć, że będą mieli możliwość pracy nawet bez specjalizacji, co ma na celu zwiększenie dostępności kadr medycznych.

Konsolidacja zadań orzeczniczych w centrach ZUS ma wprowadzić jednolitość procedur orzekania. Nowe regulacje pozwolą na jednoosobowe podejmowanie decyzji w sprawach orzeczeniowych, co ma przyspieszyć procesy decyzyjne. Co więcej, ZUS zyska nowe uprawnienia do dostępu do informacji medycznych, co ułatwi kontrolę nad wykorzystywaniem zwolnień.

W 2023 roku przeprowadzono ponad 450 000 kontroli, w wyniku których kwestionowano 29 000 zwolnień, co doprowadziło do zatrzymania wypłat zasiłków chorobowych na łączną kwotę przekraczającą 29 milionów złotych. Przykład ten pokazuje, jak napięta sytuacja może być dla osób korzystających z zwolnień, a także jak ważna staje się precyzyjna interpretacja przepisów.

W związku z tym, nowelizacja przepisów budzi wiele emocji i kontrowersji. Eksperci zwracają uwagę na potrzebę większej jasności w prawie, aby uniknąć nieporozumień i niepotrzebnych sporów sądowych. Czy nowe prawo rzeczywiście uprości życie ubezpieczonym, czy tylko doda im nowych zmartwień?