W ostatnich latach obserwujemy, jak rosyjskie służby bezpieczeństwa przeszły daleką ewolucję. Zamiast ideologicznych przekonań, które dominowały w czasach KGB, współczesne elity skoncentrowały się na cynizmie i pragmatyzmie. Jak wskazuje ekspert Amy Knight, dzisiejsi oficerowie bezpieczeństwa nie wierzą już w "wyjątkowe wartości rosyjskie", które tak często głosi Putin. Mają oni dostęp do informacji o rzeczywistej sytuacji w kraju i zauważają hipokryzję panującego systemu.

Cynizm w rosyjskich służbach stał się normą. Zamiast myśleć o patriotyzmie, ich celem jest zapewnienie sobie bezpieczeństwa finansowego i pozycji. Czują się zagrożeni przez Zachód nie jako ideologicznych przeciwników, lecz jako potencjalnych przeciwników ich wpływów i korupcji. Ta mentalność staje się coraz bardziej niepokojąca, zwłaszcza w kontekście rosnącego niezadowolenia wśród rosyjskiej elity po rozpoczęciu inwazji na Ukrainę w 2022 roku.

Ciekawe jest to, że najbogatsi oligarchowie zamiast sprzeciwu wobec działań Putina szybko przyjęli nowe role jako negocjatorzy i sponsorzy wojenne. Dlaczego nie wystąpili przeciwko wojnie? Wiele wskazuje na to, że boją się destabilizacji, która może zagrażać ich pozycjom. W dobie sankcji, ich możliwości działania w społeczności międzynarodowej są ograniczone. Nie mogą już korzystać z luksusu, jaki zapewniały im inwestycje zagraniczne. Kiedy ich dzieci nie mogą uczyć się w zachodnich szkołach, a jahty nie mogą cumować w porcie Monte Carlo, zmienia to dynamikę władzy w kraju.

Obecne wiry konfliktu w Rosji stają się coraz bardziej nieprzewidywalne. Zmęczenie wojną rośnie, a w cieniu wydarzeń takich jak bunt Prigożyna, pojawiają się pytania o przyszłość elit. Gdy konflikt się przeciąga, rodzi się pytanie, co podejmą kluczowe postacie w rządzie, gdy rosyjski wojsko poniesie dalsze niepowodzenia. Czy powstanie na tyle silna koalicja, która znajdzie się w stanie wymusić na Putinie zakończenie wojny? Może nawet zażądać jego ustąpienia?

Elity w Rosji nie mają w tej chwili zbytniego wpływu na decyzje Putina, który otacza się lojalnymi doradcami. Jego obawy związane z destabilizacją w elitach prowadzą do zaostrzenia represji wobec oponentów. W miarę jak czas mija, ogólny klimat strachu narasta, składając się na niebezpieczną mieszankę, która może w końcu zapoczątkować ruch oporu wobec obecnego reżimu.

Nieustannie krążą plotki wśród elit o tym, kto mógłby zastąpić Putina. Choć nie są one ujawniane na powierzchni, dynamika polityczna sugeruje, że niektórzy pragną jakiejś formy zmiany, ale boją się, że ryzyko przewrotu mogłoby zakończyć się katastrofą. Jeśli wojna nie zakończy się pomyślnie dla Rosji, może stać się tak, że nie będą mieli innego wyboru niż postawić stawki wyżej.

Jedno jest pewne – dłuższe trwanie obecnej wojny tylko pogłębi frustracje zarówno wśród elit, jak i wśród społeczeństwa. W miarę jak konflikt trwa, sytuacja Putina staje się coraz bardziej niebezpieczna i niepewna. Rosyjskie elity mogą w końcu być zmuszone do działania w celu ochrony własnych interesów. Bez względu na to, co się wydarzy, przyszłość polityczna w Rosji jawi się jako pełna niepewności i niebezpieczeństw dla obecnego reżimu. Wzrastające niezadowolenie i frustracja mogą przyspieszyć w końcu zaprzestanie tej wojny, której kosztów społeczeństwo nie jest w stanie dłużej znosić.