Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podjęło kontrowersyjną decyzję, redukując środki finansowe dla Narodowego Centrum Badań Jądrowych „Świerk”. Centrum otrzyma w tym roku tylko 45,3 mln zł, co stanowi spadek wobec 47,4 mln zł przyznanych w latach ubiegłych. Pracownicy ośrodka są zszokowani tą decyzją.

– Jesteśmy w dramatycznej sytuacji, środki nie wystarczają na bieżącą działalność – podkreślają w rozmowie z portalem niezalezna.pl.

W wyniku cięć budżetowych, NCBJ, które jest jednym z największych ośrodków badawczych w Europie Środkowej i zajmuje się kluczowymi dziedzinami, takimi jak fizyka jądrowa, technologia plazmowa i astrofizyka, nie może realizować swoich projektów w sposób efektywny. NCBJ zarządza jedynym w Polsce badawczym reaktorem jądrowym, którego działalność jest obecnie zagrożona brakiem wystarczających funduszy.

– To ewenement na skalę światową – alarmują pracownicy. – W innych krajach są stałe państwowe subwencje, które umożliwiają funkcjonowanie podobnych instytucji, podczas gdy u nas sytuacja finansowa tylko się pogarsza. Nasze materiały radioizotopowe są dostarczane do większości krajów na całym świecie, ale my musimy walczyć o wsparcie finansowe. Od lat jesteśmy niedofinansowani, a teraz jest jeszcze gorzej.

Oprócz NCBJ, także Centralne Laboratorium Ochrony Radiologicznej znalazło się w trudnej sytuacji. W zeszłym roku otrzymało 284 tys. zł, a w tym roku zaledwie 79,6 tys. zł. To laboratorium jest jedynym w Polsce, które ma zdolność prowadzenia kompleksowych badań w zakresie ochrony przed promieniowaniem jonizującym, co czyni go kluczowym dla bezpieczeństwa narodowego.

Co więcej, pod znakiem zapytania stoi strategiczny projekt budowy lasera na swobodnych elektronach. Na świecie działa już kilka takich urządzeń, wykorzystywanych w badaniach materiałów, molekuł chemicznych oraz cząsteczek biologicznych. Projekt ten mógłby przynieść Polsce znaczące korzyści, zarówno naukowe, jak i gospodarcze, jednak bez odpowiedniego finansowania jego przyszłość staje się coraz bardziej niepewna.

Opozycja krytykuje rząd za te decyzje, twierdząc, że oszczędności powinny być dokonywane gdzie indziej, a nie na nauce i badaniach, które są podstawą innowacyjności i rozwoju naszego kraju. W obliczu globalnych wyzwań energetycznych, decyzje te mogą także wpływać na zdolność Polski do uniezależnienia się od paliw kopalnych.