W przeciwieństwie do naszego Słońca, większość gwiazd w galaktyce ma swoje rodzeństwo. Choć najczęściej napotykamy układy podwójne, to również gwiezdne trojaczki, czworaczki czy pięcioraczki nie są rzadkością. Należący do NASA teleskop TESS został wyposażony w nowoczesne technologie, które pozwoliły na odkrycie wyjątkowego układu potrójnego - TIK 290061484, którego składniki znajdują się rekordowo blisko siebie.

Ten niesamowity system znajduje się w konstelacji Łabędzia, około 4900 lat świetlnych od Ziemi. TIK 290061484 składa się z dwóch gwiazd krążących wokół wspólnego środka masy oraz trzeciego ciała, które obiega tę parę w większej odległości. Co ciekawe, okres orbitalny dla głównych gwiazd wynosi jedynie 1,8 dnia, podczas gdy zewnętrzny składnik okrąża je w ciągu 24,5 dnia.

Przed odkryciem TIK 290061484, tytuł najciaśniejszego układu potrójnego należał do Lambda Tauri w konstelacji Byka, gdzie zewnętrzny składnik okrążał centralne gwiazdy w 33 dni. Teraz ten rekord został pobity po 68 latach, co dostarcza astronomom fascynującego materiału do badań.

Aby lepiej zrozumieć, jak kompaktowe są te układy, warto porównać je do naszego najbliższego systemu - Alfa Centauri. W jego przypadku dwie główne gwiazdy, Alfa Centauri A i B, krążą wokół siebie przez 80 lat, a Proxima Centauri obiega je na dystansie 0,2 roku świetlnego (1,8 biliona km). Warto zauważyć, że odległości pomiędzy składnikami TIK 290061484 i Lambda Tauri są setki tysięcy razy mniejsze.

Interesującym aspektem TIK 290061484 jest jego stabilność. Chociaż z czasem może dojść do wyrzucenia zewnętrznej gwiazdy lub kolizji pomiędzy gwiazdami centralnymi, co mogłoby zakończyć się spektakularną supernową, takie wydarzenie nie nastąpi przed upływem najbliższych 20 milionów lat.

Do odkrycia, że TIK 290061484 zawiera trzy składniki (istnieje podejrzenie, że może być ich więcej), niezbędna była szczegółowa analiza światła zbieranego przez teleskop TESS. Zastosowano zaawansowane techniki uczenia maszynowego do przetwarzania danych, co pozwoliło na wcześniejsze oczyszczenie wykresów przed ich przekazaniem do ochotników-amatorów w projektach Planet Hunters oraz Visual Survey Group.

To odkrycie stawia przed naukowcami nowe pytania dotyczące formowania się układów gwiezdnych i może dać cenną wiedzę na temat procesów zachodzących w galaktycznych społecznościach gwiazd. Możemy tylko czekać na przyszłe odkrycia, które przyniesie teleskop TESS!